Ik hou van mijn. Tegen de klippen op. Ik bent zo lief. Ik zet mijn wereld op zijn kop. Wiens kop? Dat wil je wel weten. Mijn eigenste kop gaat over de kop! Niet meer vergeten! En kop op! En: ‘Schilder me, Heks, laat de beelden komen. Ik waak in je dromen. Je voelt je geveld, uitgeteld, maar het beste moet nog komen…..’

Hoe is het met je eed, Heks? Doe je er iets mee? Ben je bezig? En wat doe je dan? Hoe werkt dat, zo’n eed? En geloof je het nu zelf helemaal allemaal? Vragen, vragen.

Heks zit weer in de zon op haar balkon. Helaas is het weer lekker weer vandaag. Gisteren heerlijk in de regen gefietst met mijn hondje, zonder hierbij gehinderd te worden door allerlei hardlopers en fietsers. De absolute asocialen van het Corona tijdperk. Verslaafd aan het zo snel mogelijk van A naar B jakkeren. Op een paar dure sportschoenen of een onbetaalbare fiets.

Zonder daarbij rekening te houden met wat er op hun pad komt. Ze lopen desnoods dwars door je heen. Afgelopen week kwam er een tegenligger met een minachtende uitdrukking op het gezicht met zijn racefiets recht op Heks af. Alleen maar omdat ik ruimte vroeg om te passeren.

Hij nam met zijn wielrenmaatje, gezellig naast elkaar stoempend, het halve fietspad in beslag en vond dit provocerende gedrag het juiste antwoord op mijn verzoek.

Ik heb hem uiteindelijk een lel met een dummy van VikThor gegeven. Net voordat hij mij kon raken! Gisteren alleen maar uitgescholden door drie dikke jonge Moslima’s, die met zijn drieën op het fietspad liepen te wandelen. Kamerbreed naast elkaar. Met achterwerken waar Kim Kardashian jaloers op zou zijn.

Mijn verzoek om me te laten passeren levert een scheldpartij van jewelste op. Heks moet haar bek houden. Me dit en me dat. ‘Hoer’, schreeuwt de meest ordinaire van het stel tot slot, ‘Vieze lelijke dikke ouwe hoer!’

Een paar jongens met dezelfde etnische achtergrond lopen een stukje verderop. Ook midden op het fietspad. Zij maken ruim baan voor Heks. Grote glimlach. ‘Dat kan toch echt niet, mevrouw, u daarvoor uitschelden,’ zegt 1 van de knapen. De schat maakt het weer een beetje goed.

‘Het is al de tweede keer, dat ik zo wordt behandeld door dames met hoofddoek. Binnen een week! Ik weet, dat de meeste moslimmeisjes keurig thuis zitten te studeren. Maar als ze ordi zijn, dan zijn ze het ook goed. Mijn God,’ verzucht ik later tegen de Don. Wat mankeert die meiden?

Vanmorgen zit ik dan huilend voor de televisie. Een tearjerker film van jewelste brengt een stroom tranen op gang. Ik heb ook nog eens heel slecht geslapen. Wat verbrokkelde uurtjes bij elkaar gesprokkeld en daar moet ik het dan mee doen. Ik weet me met mezelf geen raad. Hier zit ik dan. In mijn eentje op een flatje. Met een lijf wat niet wil. In dit Corona-tijdperk.

Mijn kleine universum op zijn kop. Alleen. Alleen. Met een depressie van heb ik jou daar op de loer. Die morrelt al jaren aan mijn bestaan. Mijn overgrote woede is in feite een manier om niet inert bedlegerig te geraken. Zonder mijn woede had ik het niet gered.

Eindelijk kom ik op een punt, dat ik mijn eigen gevoelens en gedachten mag hebben. Voorheen had ik ze natuurlijk ook wel. Maar privé. Achter de voordeur. Zodra er mensen aan te pas kwamen, met name mensen die me lief zijn, raakte ik al snel in de verdunning.

Iets, dat me ook nu nog wel gebeurt, hoewel ik er helemaal niet meer tegen kan. Dat gedrag van mezelf. Pleasen en bevestigen. De ander voorop zetten. Alles om de lieve vrede te bewaren…..

Dan heb ik ook nog eens moeite met mijn nieuwe gedaante. Ik voel me er niet echt beter bij. Soms verlang ik zelfs terug naar die ouwe gezellige deurmat. De lieve pleaser. De positieveling. De eeuwige lieveling.

Ik kan intussen ook steeds beter zien, hoe dat proces van verdunning in zijn werk gaat. Hoe ik de eerste vijfendertig jaren van mijn leven op eieren heb gelopen. Hoe ik uiteindelijk toch zo’n belangrijke dierbare teleur heb gesteld. Hoe mijn moeder me dat nooit heeft vergeven. Ik was van haar. En niet van mezelf.

Een fenomeen, dat je vaker ziet bij moeders en dochters. Ik in elk geval wel. Sinds mijn ogen open zijn gegaan. Er is zelfs een televisieprogramma over gemaakt.Een hele serie afleveringen! Waar ik bijna niet naar kan kijken. ‘sMothered‘.

De ondraaglijke pijn om te worden afgerekend op wie je werkelijk bent. En het enorme verdriet, dat je blijkbaar niet goed bent zoals je bent. De schrik om de woede van mensen, omdat je het niet met hen eens bent. De diepe wond in Heks. Op haar veertiende is ze begonnen met helemaal haar bek te houden. Uit lijfsbehoud.

Total shut down.

Heks lijkt dan wel zo mondig en strijdbaar, maarrrrr……..

Ik heb paralel aan mijn leven geleefd. Steeds gericht op die ander. Conflictvermijdend. Sussend. Begrijpend. ‘Achterlijk loyaal’ zoals Peter van der Hurk het noemt.

Elke avond weer uren bezig om de boel van binnen weer op orde te brengen. Pogen om tussen mezelf en mijn bezette zelf overeenstemming te bereiken.

Het helpt ook niet mee, dat ik vannacht weer snotverkouden was. Na de niesbui van iemand, op slechts een paar meter afstand van Heks,  ben ik er niet gerust op, wat zich in lijn lijf afspeelt. Ik druppel Colloïdaal Zilver in mijn neusgaten. Gorgel met hetzelfde spul. Het zou moeten helpen tegen dit virus.

Er zit een tenenkrommende folder bij de grote fles, die ik heb aangeschaft. Het is, dat ik dit antivirale middel ken uit het AIDS-tijdperk. Het is dat ik weet, dat het geen gebakken lucht is, dit middeltje. Afgaande op de uitermate arrogant opgestelde bijgesloten brochure had ik de fles zo het raam uit gekeild….

En de Zwarte Dame dan, je eed? Dit is allemaal meer van hetzelfde gejammer, Heks. Over je onbegrepen bestaantje…..

Op televisie zie ik een man van het Leger Des Heils. Schiet me maar lek in welk programma. Ik zap langs en blijf hangen. De man vertelt wat hij voor zijn getroebleerde medemens probeert te doen.

‘Ik probeer het met hen uit te houden,’ Het is een ongelofelijke schat van een kerel, ‘Ik heb ontdekt, dat dat het allerbelangrijkste toch is om naar iemand te luisteren. Echt luisteren! Dat valt soms niet mee. Je moet het uithouden. Niet gelijk met een oplossing komen, dat werkt averechts. Heel soms ga ik hiermee nog in de fout, maar oplossingen aandragen werkt voor geen meter.’

Het met elkaar uithouden. Zonder oordeel gewoon luisteren, naar wat er in de ander leeft. Dus niet de ander dwingen om iets te zeggen of voelen, wat niet van die persoon is. Of het probleem eventjes te verklaren en op te lossen. Of roepen, dat heb ik ook en het gesprek te kapen…….

Holding Space is de term in de psychologie voor dit verschijnsel. Thich Nhat Hanh noemt het deep listening. Niks terug zeggen. Niet reageren. Vooral niet jouw persoonlijke mening er lekker overheen sproeien…….

In Plumvillage wordt altijd enorm geoefend met deze manier van naar elkaar luisteren tijden het dagelijks ‘dharma delen’. Je ‘darmen delen’ grapten we hier vaak over. Your gut.

Ook in deze kloostergemeenschap vinden mensen het vaak moeilijk om alleen te luisteren. Heks heeft, na het delen over haar leven met die rare ziekte, echt wel mensen over zich heen gekregen, die me direct een oplossing aanreikten.

In de vorm van hele dure behandelingen in verre oorden. Waarbij geen enkele garantie wordt geboden, dat je ook daadwerkelijk geneest. Menigeen voelt zich na alle aandacht van een set behandelaars veel beter na een tijdje. Maar je hoort zelden iets over de langetermijneffecten. Of die er zijn. Genezen doen die mensen in elk geval niet.

Zo jammer, want het doet het effect van deze benadering, het met iemand uithouden, deep listening, te niet. Je houdt er een juist enorm kutgevoel aan over.

Heks is ook wel eens enorm opgeknapt van haar kwaal. Ook ik dacht toen, dat het kwam doordat ik zo mijn best deed. Door het dieet, de accupunctuur. De paranormale behandelingen, het feit, dat ik mijn leven drastisch had omgegooid…..

Ik dacht dat het belangrijk was om te denken, dat ik werkelijk genezen was. Ik heb dat een ook jaren volgehouden, terwijl ik ondertussen nog vrij veel last had van mijn kwaal. Maar ik werkte weer. Ik deed weer een beetje mee. Dus weg met het idee van die ingebeelde ziekte…….

Maar de ziekte heeft met nederig gemaakt. Door keihard terug te komen. Door niet meer te reageren op het ‘mijn gloeiende best doen’. Ik ben tegenwoordig voornamelijk bezig om er binnen de mogelijkheden iets van te maken. Daarom doet het zo ontzettend zeer, als ik me weer moet verdedigen, dat ik nog steeds niet op wonderbaarlijke wijze genezen ben……

‘Heks, je moet je nooit meer verdedigen. Daarmee geef je heel veel macht aan hele domme mensen…’ drukte Peter van der Hurk me jaren geleden alweer op het hart.

Dus ik ga me dan ook niet verdedigen, voor alle woede, waar ik de laatste jaren tegenaan ben gelopen in mezelf. Mijn woede heeft me gered. Het heeft dat kleine cirkeltje doen ontstaan , waarop ik kan staan. Met mijn eigen gevoelens en gedachten. Waar jullie het absoluut mee oneens mogen zijn. Maar ze zijn wel ‘Van Mijn’.

Heks moet lachen. Die tekst wilde een grote liefde van me op zijn enorme buik laten tatoeëren. Nadat hij dertig kilo was aangekomen door de antidepressiva. Ja, humor moet ons redden!

Ik brandt een kaarsje en een geuroffer voor de Torenvrouwe. Als ik wil gaan schelden roep ik haar naam. Het valt me eerst niet eens op. Pas na een paar dagen begint het me te dagen. Durf ik ook hier haar steun in te vragen.

‘Schilder me, Heks, laat de beelden komen. Ik waak in je dromen. Je voelt je geveld, uitgeteld, maar het beste moet nog komen…..’

 

 

 

 

Ergernissen en muizenissen. Diepe inzichten en luchtige lachsessies tijdens mijn verblijf in het klooster in Biezenmortel. ‘Better light a candle than complain about the darkness……’ aldus zuster Orchidee.

Het is al weer ruim een week terug, mijn retraite in Biezenmortel. Ik was net lekker een beetje aan het schrijven geslagen over mijn ervaringen aldaar, toen de gebeurtenissen hier in Leiden al mijn aandacht begonnen op te eisen. Vandaag pak ik de draad weer op. Die heerlijke draad. Mijn verbinding met Zuster Orchidee, Lower Hamlet en mijn leermeester Thich Nhat Hanh.

De eerste ochtend verslapen we ons grandioos. Zowel Kras als Heks liggen dwars door de ochtendmeditatie, de aandachtige gymnastiek alsmede het ontbijt heen te ronken. Het is al bijna 9 uur als we wakker schrikken. We hebben nog net tijd om eventjes te douchen, maar een ontbijtje zit er niet meer in.

Verwoed ga ik op zoek naar een kop koffie. Ik ben nog helemaal niet echt wakker. Overal vrolijke uitgeslapen mensen. Kras en Heks lopen er lekker tussendoor te duffen. Om half tien begint de dharmatalk. Ik installeer me op één van de matjes. Zuster Orchidee komt gezellig naast me zitten. Oh, wat een feest. Ik plak snel een hartje in haar schrift. En een vrolijke kikker.

Wat doe je zoal tijdens zo’n retraite? Moet je de hele dag doodstil op een matje zitten? En mag je helemaal niet praten?

Tussen het avondprogramma en het ontbijt wordt inderdaad niet gesproken. Heerlijk! Pas als je je morgenmaal achter de kiezen hebt mag je je mond weer gebruiken voor het gesproken woord. Voor sommigen nauwelijks vol te houden natuurlijk. Soms praat iemand zich een slag in de rondte zonder het zelf in de gaten te hebben. Heks incluis. Maar door de bank genomen is het inderdaad behoorlijk stil.

Maar na het ontbijt echter ontstaat er plotseling een gekwetter van jewelste. Overal kakelende boeddhistische kippen en een incidentele  mindful kukelende haan. Dan luidt iemand de bel. En terstond is het weer stil. Iedereen haalt opgelucht adem. Wat een rust.

Na de dharmatalk gaan we wandelen. Lekker langzaam lopen we over het terrein van het klooster. Over dikke pollen mos schuifelen we door het bos. We sukkelen langs de appelbomen. Doen nog een beetje gymnastiek…….

Op de terugweg pak ik de hand van zuster Orchidee en Kras. Oh, wat ben ik blij dat ik hier ben. Ik kom helemaal bij. ‘Ik wilde het bijna opgeven,’ zegt iemand in de loop van het weekend, ‘Maar hier raak ik weer helemaal geïnspireerd. Mijn vertrouwen in de mensheid komt terug.’ Heks herkent dit. Ook ik had behoorlijk last van geschonden vertrouwen……..

‘Iemand zei eens tegen me, toen ik klaagde dat ik dat lied  over ‘The island within myself’ , met al die kwinkelerende vogeltjes en fris klaterende watervallen, maar niks vond: “Ja, vind je het gek, jij ziet alleen maar die ene dooie boom!” ‘ vertelt een ander. We moeten allemaal lachen. Maar het is waar. Ook Heks is geneigd om eindeloos zout te leggen op lang overleden slijmerige slakken. Maar de rest van mijn sprankelend innerlijk landschap ontgaat me vaak.

In de middag is er Deep Relaxation in de meditatiekapel. Ik haal mijn yogamatten uit de auto. Tezamen met een paar mediatiematjes moet dit genoeg zijn voor onze brakke lijven om op te ontspannen. Kras heeft geen idee wat haar te wachten staat. Kreunend vlijt ze zich op haar matje.

‘Jeetje Heks, wat een eye-opener. Dat ik kan ontspannen ondanks al die pijn. Op een gegeven moment viel ik zelfs in slaap. Ongelofelijk. Het is voor mij echt een nieuwe ervaring om zo in mijn lijf te zijn ondanks alle pijn. Geweldig!’ roept mijn vriendin na afloop.

Dan is het alweer tijd voor het Dharmadelen in onze tijdelijke familie. ‘Je darmen delen,’ gniffelen we tegen elkaar. We verzamelen ons in de lounge en vormen een ruime kring rondom zuster Orchidee. ‘Zijn er mensen, voor wie het nieuw is om op deze manier te delen?’ Jazeker. Die zijn er.

‘Alles wat hier wordt gezegd blijft onder ons. Het is ook niet de bedoeling om iemand achteraf op datgene wat is besproken aan te spreken. Het is echt heel belangrijk dat iedereen zich volledig veilig voelt in de groep…..’ Heks hoort het niet voor het eerst, maar dit soort informatie kun je niet vaak genoeg horen!

‘Als je het woord wilt nemen maak je een kleine buiging en de rest van de groep buigt terug,’ we buigen voorbeeldig naar elkaar, ‘ Je mag zo lang spreken als je wilt. We proberen echt heel goed te luisteren, Deep Listening noemt Thay dat,’ besluit zuster Orchidee haar uitleg. Supersimpel zo op het eerste gezicht, maar in de praktijk valt dat nog wel eens tegen. Daar weet Heks intussen alles van!

Die avond is er nog een programmaonderdeel. We gaan aan de slag met de vijf aandachtsoefeningen. Heks zit intussen enigszins scheel te kijken van vermoeidheid, maar toch houd ik het allemaal vol. Stomweg omdat het zo leuk is. Slapen doe ik wel weer als ik thuis ben.

DSC06642

Maar slapen doe ik daar gelukkig ook. ’s Avonds om tien uur liggen we al op 1 oor. Heks valt vrij snel in slaap en ik ronk vrolijk verder tot de volgende ochtend. Wat een meevaller. De eerste nacht heb ik midden in de nacht van thuis meegebrachte soep zitten eten, omdat ik zo’n rammelende  maag had dat ik er niet van kon slapen……

Ja, honger heb ik eigenlijk het hele weekend in het klooster. Het blijkt dat het rekening houden met mijn dieet een wassen neus is. Ik kan eigenlijk alleen de sla eten. Het glutenvrije brood bevat melk. Beleg binnen mijn dieet is er ook niet. Alleen een ei bij het ontbijt. En Tahin. Maar dat moet je wel ergens op kunnen smeren natuurlijk.

Zo sprokkel ik het hele weekend mijn kostje maar zo’n beetje bij elkaar. Echt lekker is het allemaal niet. Gelukkig heb ik wat voedsel van huis meegenomen. Normaal gesproken kan ik vrij gemakkelijk een paar dagen zonder eten, maar niet na een week buikgriep.

Ja, de maaltijden zijn wederom een bron van frustratie. Zoals altijd tijdens de retraites……We moeten in de rij staan, op zich niet erg. Alleen kan ik niet lang staan. En al helemaal niet met van alles in mijn handen, zoals een bord en bestek. Als je dan ook nog eens rammelt van de honger en niets van je gading vindt en anderen allemaal lekkers op hun bord ziet laden: Meuh.

Als ik dan eindelijk iets eetbaars op mijn bord heb moet ik achter een stoel bij een tafel gaan staan en wachten tot er achter elke stoel iemand staat. Dan pas mogen we gaan zitten…… Niemand verwacht dit van mijn maatje Kras, maar als ik een keertje eerder wil gaan zitten, omdat ik bijna omval, krijg ik de wind van voren van een paar mij volstrekt wildvreemde dames!

Ik blijf dan maar braaf staan. Uitleggen dat dit voor mij een hele toer is is nog vermoeiender.

In de loop van het weekend vertik ik het echter om nog in de rij te staan. Ik floep direct naar de dieettafel voor een bord kale sla. Ik kruip en sluip door de rijen wachtende mensen heen om een paar lepels Tahin te bemachtigen. Ik pak gewoon lekker asociaal 2 eieren bij het ontbijt. Ik ga mijn eigen meegebrachte brood roosteren in de keuken…….

Ach, wat zit ik weer te zemelen over niks. Mopperen en schelden helpt nergens tegen. ‘Better light a candle than complain about darkness,’  schreef zuster Orchidee lang geleden tijdens mijn allereerste retraite in Plumvillage voor Heks op een papiertje. ‘Dat inzicht heeft mijn leven veranderd, Heks.’ Het hangt nog steeds pontificaal in mijn werkkamer. Ik moet er echt eens vaker naar kijken…….

Ja. Ook dat is oefening. En oefening baart uiteindelijk kunst. Als het goed is. Levenskunst……

,

Spreken is zilver, zwijgen is fout? Luister eens naar jezelf voor de verandering: Aandacht is als zonneschijn!

De afgelopen week heb ik een indringende nachtmerrie. Een wildvreemde vrouw zwaait ongeduldig met haar hand in mijn richting; wuift me als het ware weg. ‘Laat me eventjes uitpraten,’ roept ze geïrriteerd. Haar gezicht staat op storm.

Ik zit al uren naar haar te luisteren. Ik ben bijkans bewusteloos geluld. Toch mag ik niets zeggen. Laat staan reageren. Dan schrik ik wakker.

Wat een gekke droom toch weer. Er zijn wel verbanden met de werkelijkheid, maar toch is alles weer anders. Er wuift wel eens iemand met een nijdig handje naar me, terwijl er op hoge toon geroepen wordt: ‘Laat me eventjes uitpraten.’ Dat is echter geen wildvreemde. Juist iemand waar ik veel van houd!

Maar ik maak het ook vaak genoeg mee, dat er niets op boze toon wordt gezegd, maar dat iemand gewoon maar doorkletst en doorkletst. Ondanks het feit dat de toehoorder, ik dus, compleet op apengapen ligt. Ondanks mijn verwoede pogingen het gesprek te beëindigen……

Om een gesprek te beëindigen moet je er eerst tussen zien te komen…….

images-24

Ook valt het me de laatste tijd op dat mensen niet veel aanmoediging nodig hebben om al hun rotzooi te spuien. Bakken verbale diaree worden er dan over je heen gestort. Als ik zelf eens iets meemaak, mijn geliefde ouwe hond gaat bijvoorbeeld dood en mijn bejaarde kat loopt weg, dan wordt dat regelmatig door de persoon tegenover me gezien als aanleiding  om met alle dooie of halfdooie huisdieren die de persoon zelf ooit heeft gehad of verloren op de proppen te komen.

Waar ik mijn verhaal beknopt houd en ervoor waak om me niet publiekelijk te wentelen in mijn ellende, krijg ik van de andere partij alle kots, poep, pus en bloederige prutverhalen te horen.

Met mijn ‘ziek zijn’ werkt het net zo. Het feit dat Heks van alles mankeert wordt al sinds jaar en dag gezien als een open invitatie voor Jan en Alleman om de eigen kwaaltjes te bespreken. Van aambei tot klapperkloot: Heks moet het aanhoren.

Soms vraagt iemand hoe het met mij gaat om nog voordat ik iets terug kan zeggen over de eigen ellende te beginnen…..

Ikzelf praat zelden over mijn fysiek ongemak. Ik heb wel wat beters te doen. Ik vind het geen gespreksonderwerp.

Bovendien kan ik wel aan de gang blijven. Als ik al mijn mankementen wil bespreken ben ik dagen bezig….. 😉

Luisteren met compassie, door Thich Nhat Hanh  ‘Deep listening’ genoemd, is bijzonder heilzaam. ‘Aandacht is als zonneschijn,’ heet 1 van zijn prachtige boeken. Het is zo. Je ziet mensen gewoon opknappen als je eens echt naar hen luistert.

Wat Heks echter doet is een doorgeschoten versie van deze verder prima eigenschap. Ik laat iemand rustig tien jaar tegen me aan mekkeren over een verbroken relatie. Of over andere uitzichtloze problematiek. Toen ik zelf echter groot liefdesverdriet te verstouwen kreeg sommeerden exact diezelfde mensen me na twee weken om er over op te houden. Ze waren die verhalen zat!

Heks is aangewezen op een therapeut als ze wil dat er echt naar haar wordt geluisterd……

Ach ja. Ik ben er natuurlijk zelf bij. Bij al dat geluister. Het zijn mijn flappers, die zachtjes heen en weer wuiven in een poging tot begrip. Ik ben het die ruimte schept voor de ander om zijn of haar verhaal te doen. Ten koste van mijn eigen space blijkt nu!

images-26

Veranderen is zo moeilijk. Je doet het al jaren zus of zo. Je wilt de ander niet kwetsen. Je weet hoe belangrijk een beetje aandacht is: Het is als zonneschijn! Levensbrengend!

Afgelopen week zit ik in de auto. Ik geef iemand een lift. We hebben gemediteerd. Ik ben best moe. Ook moet ik rijden, dus dat vergt al mijn aandacht. Mijn passagier zit tegen me aan te kletsen. Hele verhalen, die ik maar moeizaam kan volgen, want ik ben zo gaar als boter. Dan wordt mijn mening gevraagd. Over dit, over dat. Zodat ik wel moet opletten……

Dus zeg ik iets terug. Probeer van onderwerp te veranderen.

Tot drie keer toe krijg ik te horen, dat ze toch echt haar verhaal wil afmaken. Welk verhaal? Het is een eindeloos verhaal. Maar zodra Heks iets zegt wordt ze streng terecht gewezen. ‘Ik wil wel graag eventjes dit afmaken. Bladiebladiebla, wat vind jij? Zou dat hier of daardoor kunnen komen?’ Om zonder mijn reactie af te wachten alweer aan het volgend vertelseltje te beginnen.

Er wordt wat afgeleuterd in de wereld. Tegen de tijd dat we weer in Leiden zijn ben ik een beetje dol. Mijn hoofd is rommelig en onrustig. Het effect van de meditatie is volstrekt teniet gedaan.

Volgende keer zet ik muziek op en hang mijn bordje Noble Silence om mijn nek. Vanaf nu wil ik in volstrekte stilte naar huis rijden na zo’n avond. Wie mee wil rijden moet maar zwijgen.

En als zo’n ‘monologe interieur’ type ooit nog tegen me begint dat ik hem of haar moet laten uitpraten: Dan kan die persoon direct op- of uitstappen. Ik ben het eeuwige geluister zat. Ik wil niet langer door Jan en Alleman sufgeluld worden.

Geen monologen meer, maar een dialoog. Communicatie gaat heen en weer en is geenszins éénrichtingsverkeer…..

Aandacht is als zonneschijn. Ieder mens knapt ervan op. Elk mens heeft het nodig. Je kunt dan ook niet verwachten dat iemand het alleen maar geeft.

Hoe zeg je vriendelijk tegen iemand dat diegene moet stoppen met tegen je praten als dat niet nodig is

wat is het verschil tussen praten mét en praten tégen iemand?

unknown-15

Van griep naar grap is een kleine stap als Buurman op de stoep staat. Soms willen oren geen zware baren horen: Lang leve absurde prietpraat!

Zoals gebruikelijk in deze tijd van het jaar lig ik gestrekt met het meest recente griepvirus onder de leden. Het hele weekend lig ik om, maar maandag waai ik eventjes bij Steenvrouw aan. Ze zit ook bij te komen van een griepje. ‘Ik ben niet meer besmettelijk hoor,’ snuft ze aandoenlijk. Haar waterige oogjes hangen op halfzeven. Toch maken we een lekkere wandeling in de frisse vrieskou. Twee dagen later vertoon ik precies dezelfde verschijnselen……

Haar virusje heeft zich diep in mijn lijf genesteld. Een immuunsysteem is bedoeld om zulke bezoekers buiten te houden. Op een of andere manier vist mijn systeem zulke indringers er niet uit. ‘Kom maar binnen, pak een stoel, wil je iets eten of drinken?’ vraagt mijn halvezolige poortwachter ongetwijfeld beleefd aan elk voorbijvliegend virus……

Zodoende breng ik weer veel tijd door in mijn eigen fantastische gezelschap. Afspraken worden afgebeld. Bij andere gelegenheden kom ik eenvoudigweg niet opdagen. Intussen probeer ik de moed er in te houden. Ik heb een drukke week voor de boeg volgende week, dus ik moet bijtijds op mijn beide benen staan……

Donderdagmiddag komt Buurman langs samen met zijn enorme hond, de grote vriend van Varkentje. ‘Heks, wat zie je er fantastisch uit! Je lijkt wel een Russische Mamoesjka Tsarina!’. Heks draait een rondje in haar mooie Siberische outfit. ‘Ik lig al dagen in bed, maar vanmiddag moest ik naar een behandelaar. Dus ik dacht: Ik trek eens wat leuks aan. Daar had ik zin in!’ Mijn oude vriend kan het zeer waarderen.

‘Kom, ik neem je mee uit! Je moet jezelf laten bewonderen, Heks. Je ziet er fabelachtig uit!’ Heks blijft liever thuis. Ik heb me alweer genoeg uitgesloofd vandaag. De koek is op! Mijn bezoeker is in een drukke bui. Luidruchtig toetert hij zijn vrolijke en vermakelijke verhalen om mijn oren. Ik luister en luister. Ik kom er niet tussen. Nog meer luisteren……..

Dat gaat zo zeker een uurtje door.

Als hij hetzelfde verhaal voor de derde keer vertelt onderbreek ik hem. Vervolgens probeer ik iets over mijn amoebe-leventje te vertellen, maar hij laat me niet uitpraten. Hij geeft direct zijn mening. Ik heb geen behoefte aan welke mening dan ook. Ik wil dat iemand naar me luistert. Ik wil ook bestaan!

Luisteren is gewoon heel moeilijk voor ons mensen. Die zeilers aan de zijkant van ons hoofd hadden er over het algemeen net zo goed niet kunnen zitten: Ze dienen vaak louter als sierobject….

We hebben er allemaal wel eens last van. De één iets meer dan de ander.

Als je luistert houd je je mond. En daar zit em de crux. Wij mensen maken gewoon liever lawaai. We overschreeuwen de stille wateren in onszelf. We brullen tegen de diepe gronden in de ander. Luisteren is passief: We willen actie!

Lui luisteren. Achterover leunen en horen wat de ander zegt. Luisteren met je hart. Verstaan. Een goed verstaander heeft een half woord nodig. ‘Deep listening’ noemt Thich Nath Hanh dat. Zo belangrijk in de menselijke verhoudingen……

Essentieel!

Tijdens retraites met Thich Nath Hanh in Plumvillage werden we ingedeeld in zogenaamde ‘families’. Met je eigen familie werd je geacht iedere dag te ‘Dharma’delen. ‘Darmen-delen’ noemden wij het ook wel voor de gein.

Het ritueel gaat als volgt: Mensen zitten in een kring. Wie iets wil vertellen maakt een respectvolle buiging naar de anderen. De kring buigt terug. Vervolgens vertelt diegene zolang als ie wil over wat ie maar wil. De rest luistert. Niemand zegt iets, niemand onderbreekt de ander. Als je je verhaaltje hebt gedaan, maak je opnieuw een buiging. De rest buigt terug en zwijgt.

Je wordt geacht geen enkele reactie te geven. Ook niet later. Of de volgende dag. Geen goedbedoelde adviezen. Geen ongevraagde meningen. Geen aanbevelingen. Geen: Dat heb ik ook! Geen enkele reactie. Gewoon luisteren, luisteren en nog eens luisteren. Met je oren en met je hart.

Als dit ritueel goed wordt uitgevoerd is het zo fantastisch! Echt naar elkaar luisteren geeft zoveel intimiteit en verbinding! Ongekend!

Helaas heb ik ook in Boeddhistische kringen regelmatig meegemaakt dat wij mensen hier niets van bakken. In no time slaan we elkaar om de oren met wijsheden, oplossingen, meningen en andere zaken. Waar die ander nou echt niet op zit te wachten…..

Meestal goed bedoeld, maar het ellendige bijeffect is vaak dat de ander het gevoel krijgt heel dom te zijn nog steeds met zulke eenvoudig op te lossen problemen te tobben…… 

Na mijn verontwaardigde protesten houdt mijn goede vriend dan toch zowaar zijn mond. Het kost hem gewoon erg veel moeite vandaag….. Ik kan eindelijk vertellen over wat me bezig houdt. Lang duurt het niet, want al snel hebben we het over luchthartiger en lichtvoetiger onderwerpen:  Onze volgende theatrale projecten.

We verzinnen idiote plannetjes voor ons koor. Ja, we runnen samen een enorm zanggezelschap, ‘Het Dikkertje Tromkoor’. Bestaande uit Heks en Buurman……. We hebben vele successen geboekt in het verleden en ook nu roepen bepaalde situaties om een goed zelfgeschreven lied.

‘Ik ga mijn keukenstudio weer opzetten, lieve Buurman,’ roept Heks enthousiast, ‘Dan nemen we een paar nieuwe nummers op.’ We hebben allebei genoeg materiaal voor een avondvullende show. Buurman heeft ook een paar puike ideeën. Hij wil een website maken. En een standbeeld laten oprichten! Voor wie? Ja, dat is natuurlijk nog geheim……

Heks ligt in elk geval dubbel van het lachen bij al die snode plannetjes en bizarre initiatieven. Ik kan het absurde enorm waarderen. Zo heeft Buurman mijn miezerige snothumeur toch maar rigoureus verbeterd!

Benieuwd of onze gekke invallen en ideeën weer eens echt van de grond gaan komen. Zoals vroeger, in de hoogtijdagen van ‘Het Dikkertje Tromkoor’. Ik hou jullie op de hoogte……

 

Drie oktober, Leids Ontzet: Heks danst op het biljart! Na een heftige week vol leuke verrassingen wordt ze bovendien met stomheid geslagen. Door Cowboy nog wel!

DRIE OKTOBER, feest, leiden,DRIE OKTOBER, feest, leiden,DRIE OKTOBER, feest, leiden,DRIE OKTOBER, feest, leiden,

De tweede helft van vorige week is het zoete inval in Huize Heks. Fiederelsje komt me een enorme roos brengen. Geintje schuift onverwacht aan voor een gezellige lunch. Trui komt een avondje slempen. Rakusribut bakt bananenbrood binnen mijn dieet en brengt het langs. Frogs koopt namens weer een andere vriendin een Cowboyhoed voor me op de drie-otobermarkt….. Heks wordt enorm in de watten gelegd! 

Als klap op de vuurpijl staat Cowboy vrijdag voor mijn neus met een kleurige bos bloemen.  ‘Ik kom je verrassen,’ verklaart hij zijn aanwezigheid, ‘Leuk toch?’

DRIE OKTOBER, feest, leiden,

Heks is inderdaad behoorlijk verrast. Met stomheid geslagen zelfs. Dat geeft Cowboy mooi de kans om zijn zegje te doen. Hij is niet bepaald een prater, behalve als het over architectuur gaat. Of muziek.

‘Deep listening’ is een essentieel onderdeel van elke relatie als het goed is. Echt naar elkaar luisteren. Kop houden en oortjes open. Hart open. Tussen Cowboy en Heks is veel misverstaan. Helemaal niet uitzonderlijk. De wereld staat er bol van!

DRIE OKTOBER, feest, leiden,

Zo blijkt mijn vriend niet te hebben begrepen dat het uit is tussen ons. Hoe is dat nu mogelijk?

Het is prachtig weer. Heks pakt thee en koekjes in. We fietsen naar het bos en wandelen met Varkentje. Daarna strijken we neer op het grote veld. Wat is het toch veel gemakkelijker praten als je niets te verliezen hebt!

‘We kunnen het beste in elkaar wakker maken, maar ook het slechtste. Dat laatste wil ik niet. Ik verdom het. Het is een weg, die ik nooit heb willen inslaan. Ik heb sommige mensen om me heen elkaar jarenlang het leven zuur zien maken. Schelden, elkaar ondermijnen, tegenwerken, vernederen en uithollen. Op zich geen slechte mensen, maar ze geven de verkeerde zaadjes in elkaars tuintje water ….. En in hun eigen tuintje…..Het is mijn schrikbeeld om zo te eindigen met iemand!’

cowgirl, feest, drie oktober, vrouw met hoed,

Foto: Rik van Boeckel

Het is twee oktober, feest in Leiden. Frogs heeft me uitgenodigd op het eten. Als ik hem bel nodigt hij spontaan ook Cowboy uit. Zo eten we vanouds gezellig met zijn drietjes. Daarna kijken we naar de taptoe, die vlak langs het huis van mijn kikkervriend marcheert.

Wat is dat toch een leuk begin van dit jaarlijks terugkerende feest. Alle verenigingen uit Leiden en omgeving lopen mee. Kleine kinderen met rode konen van de slaap maken een radslag of staan op hun kop. De meest fantastische muziekkorpsen verlenen hun medewerking.

DRIE OKTOBER, feest, leiden,

Foto: Rik van Boeckel

Voor ons staat een echtpaar te genieten. De man vertelt, dat ze ieder jaar speciaal naar Leiden komen voor de taptoe. ‘Met name dat gegil van ouders naar kinderen, oma’s naar kleinkinderen, maakt het zo leuk,’ verklaart de man met een onvervalste Rotjeknor tongval.

Wat later lopen we door de stad richting station. We brengen Cowboy naar de trein, een hele onderneming. De stad is stampvol uitzinnige mensen. Heks en Frogs dompelen zich uiteindelijk helemaal onder in de feestelijkheden.

cowgirl, feest, drie oktober, vrouw met hoed,

Foto: Rik van Boeckel

We lopen een grote ronde door de stad, eten friet, drinken bier. Heks danst op het biljart. We dansen ook nog eventjes salsa. Uiteindelijk kan ik echt niet meer op mijn benen staan. Niet vanwege de drank, zoals vroeger, maar vanwege uitgewerkte pijnstillers…. ;-P

DRIE OKTOBER, feest, leiden,

Foto: Rik van Boeckel

Drie oktober zelf houd ik me gedeisd. Alles doet zeer. Met Frogs loop ik een klein rondje door de zonnige stad. We genieten van een bandje. Drinken een biertje.

‘Ik geloof dat ik het wel gezegend vind zo, lieve Frogs,’ zeg ik nadat we een lekker bordje Dahl hebben gegeten in Huize Heks. Zo gaat mijn kikkervriend later die avond alleen op stap. Zijn gestel is zo goed als onverwoestbaar. Hij kan nog wel een avondje feesten lijden!

DRIE OKTOBER, feest, leiden,

Roddel en achterklap, kwaadspreken: De wetenschap beweert dat het ergens goed voor is. Maar lekker is anders……

roddelen, achterklap. kwaadspreken, over anderen kletsen

Zorgvuldig spreken is een vak apart. Wij, mensen bakken er vaak geen zak van. Velen blebberen hun mening als een waterval van verbale diaree in de rondte. Als je niet uitkijkt wordt je makkelijk geraakt door rondvliegende spetters van deze uitwerpselen.

roddelen, achterklap. kwaadspreken, over anderen kletsenroddelen, achterklap. kwaadspreken, over anderen kletsen

 

Denk nu niet, dat het onnadenkende mensen zijn, die zich hieraan bezondigen. Spiritueel ontwikkelde en bewust levende mensen hebben er nogal eens een handje van. Dat komt mijns inziens, omdat ze ervan overtuigd zijn zelf geweldig bezig te zijn. Zo goed, dat ze gerechtigd zijn een oordeel te vellen over hun triviale medemens…..

roddelen, achterklap. kwaadspreken, over anderen kletsen

Nu flappert er ook nog wel eens iets uit mijn mond. Heks kan geweldig schelden. Vooral als ze erg moe is. De maand in het klooster was in dat opzicht een verademing. Plotseling nam de neiging tot verbaal uiten van ongenoegen volledig af. Het stil worden vanbinnen heeft een heilzaam effect op woede en verdriet. Zoute tranen werken prima tegen de bittere smaak van spijt en rancune.

roddelen, achterklap. kwaadspreken, over anderen kletsen

Een broertje dood heb ik echter aan roddelen. Kwaadspreken om er zelf wat beter op te staan is voor mij altijd al iets onbegrijpelijks geweest. Het gemiddelde sappige verhaal hoor ik pas als laatste. Of nooit…. En menig pikant detail is in de moordkuil van mijn hart gesmoord. Ik zie er stomweg de lol niet van in om andermans ellende te misbruiken om te socializen met de gemiddelde roddeltante of -oom. Want geloof me, mannen kunnen er ook wat van, kletskousgedrag….

roddelen, achterklap. kwaadspreken, over anderen kletsen

roddelen, achterklap. kwaadspreken, over anderen kletsenroddelen, achterklap. kwaadspreken, over anderen kletsen

Zelf ben ik regelmatig slachtoffer geweest van deze praktijken en het is afschuwelijk.

Jarenlang werken in de horeca heeft absoluut bijgedragen aan mijn inzicht in het verschijnsel kwaadspreken. Als er ergens stom wordt geluld, dan is het wel in het café.  De meeste kroegtijgers missen de nodige hersencellen tengevolge van hun alcoholgebruik. Daarnaast denkt de mannelijke helft van de zuipschuiten in het het algemeen louter met hun kleine uitwendig gedragen hersenen.

roddelen, achterklap. kwaadspreken, over anderen kletsenroddelen, achterklap. kwaadspreken, over anderen kletsen

Het gemiddelde clubje aan een bar kletst over de persoon, die net het pand verlaten heeft. Dat verklaart ook, waarom de bezoekers aan zo’n etablissement maar blijven plakken. Zodra je je hielen licht gaat het over jou! Als barvrouw heb ik dit fenomeen jarenlang grondig kunnen observeren. Door een ander in een kwaad daglicht te stellen ziet je eigen trieste leven er eventjes iets rooskleuriger uit!

roddelen, achterklap. kwaadspreken, over anderen kletsenroddelen, achterklap. kwaadspreken, over anderen kletsen

 

Iets wat ik nog kwalijker vind dan kletsen over anderen is speculeren over dingen, die je niet zeker weet en dat vervolgens rondbazuinen. Dit laatste gebeurt heel vaak! En niet alleen in omgevingen, waar de alcohol rijkelijk stroomt.

roddelen, achterklap. kwaadspreken, over anderen kletsen

Afgelopen week hoor ik een smerige roddel over iemand, die ik goed ken. Het is een absurd verhaal. Hij zou wel eens…..roddelderoddel…….bladiebla…vuilbekdevuilbekkerij…… Ik zit met mijn  oren te klapperen, als ik de aantijgingen hoor. Wat een smerige insinuaties! Voor ik het weet spring ik uit mijn vel.

roddelen, achterklap. kwaadspreken, over anderen kletsen

‘Nou, nou, Heks, rustig aan, zo erg is het toch niet’, krijg ik als reactie. De brengster van het slechte nieuwtje probeert mijn woede te sussen. ‘Ze erg is het wel’, foetert Heks, ‘Het is verschrikkelijk als je over de tong gaat. En dan nog met dingen, die helemaal niet waar zijn!’

roddelen, achterklap. kwaadspreken, over anderen kletsenroddelen, achterklap. kwaadspreken, over anderen kletsen

‘Waarom verzint iemand zoiets?’ vraag ik me later af. In mijn leven heb ik vaak te maken gehad met roddels voortkomend uit jaloezie. Ik heb dat altijd heel vreemd gevonden, want hoe kun je nu jaloers zijn op iemand met zo’n halvezolige gezondheid? Intussen begrijp ik iets beter hoe dit werkt. Het heeft met de onzekerheid van de ander te maken. Het maakt niet uit hoe je bent en wat je doet, een onzeker iemand zal een draak van je maken…..

roddelen, achterklap. kwaadspreken, over anderen kletsenroddelen, achterklap. kwaadspreken, over anderen kletsen

Jaloezie en onzekerheid stoelen op tekort. Want waarom zou je een ander iets misgunnen als je zelf genoeg hebt? Dit leidt vaak tot contraproductief gedrag.

Ik ken iemand, die ooit de uitspraak deed: ‘Als ik een ander naar beneden trap, ga ik zelf omhoog!’ Dit nadat hij grondig in de rondte had getrapt. Heks had ook een flinke oplawaai van zijn stinkende voeten gehad. Hij knapte misschien wel enorm op na elke trap naar beneden, maar gelukkig is hij er uiteindelijk niet van geworden.

Ik ben er echter van overtuigd, dat ook hij snakt naar contact….

roddelen, achterklap. kwaadspreken, over anderen kletsen

Af en toe zie ik hem met een chagrijnige hoofd op de locale terrasjes zitten. Met een borrel in de aanslag naast zijn espresso. Of hij druilt door de stad op zoek naar afleiding. Een stok om de hond te slaan, zodat hij zich weer iets beter voelt. De diepe zelfafwijzing overschreeuwen, door een ander de grond in te stampen……

roddelen, achterklap. kwaadspreken, over anderen kletsenroddelen, achterklap. kwaadspreken, over anderen kletsen

Heeft Heks zelf dan nooit geroddeld? Vast wel. Perongeluk. En misschien heb ik er ook wel eens iemand mee gekwetst. Ik doe mijn best en zal dat blijven doen. Dit verhaal heeft me weer eens goed gewezen op het belang van zorgvuldig spreken. Liefdevol spreken. Hoe wezenlijk het is.

roddelen, achterklap. kwaadspreken, over anderen kletsen

Thich Nhat Hanh heeft er zijn vierde aandachtsoefening aan gewijd:

Aware of the suffering caused by unmindful speech and the inability to listen to others, I vow to cultivate loving speech and deep listening in order to bring joy and happiness to others and relieve others of their suffering. Knowing that words can create happiness or suffering, I vow to learn to speak truthfully, with words that inspire self-confidence, joy, and hope. I am determined not to spread news that I do not know to be certain and not to criticize or condemn things of which I am not sure. I will refrain from uttering words that can cause division or discord, or that can cause the family or the community to break. I will make all efforts to reconcile and resolve all conflicts, however small.

roddelen, achterklap. kwaadspreken, over anderen kletsen

En dan nog de zeer uitgebreide vertaling:

DE VIERDE AANDACHTSOEFENING: Liefdevol spreken en aandachtig luisteren
Bewust van het lijden veroorzaakt door onzorgvuldig spreken en het onvermogen om naar anderen te luisteren, beloof ik van ganser harte om te leren liefdevol te spreken en met mededogen te luisteren om zo het lijden te verminderen en verzoening  en vrede tot stand te brengen in mijzelf en tussen andere mensen, groeperingen en naties. Wetend dat woorden geluk of leed kunnen veroorzaken, heb ik het oprechte voornemen om de waarheid te spreken en woorden te kiezen die bijdragen tot zelfvertrouwen, vreugde en hoop. Als er woede in mij opkomt, neem ik mij voor om niets te zeggen. Ik zal dan met aandacht mijn adem volgen en loopmeditatie doen om zo mijn boosheid te herkennen. Ik zal diepgaand kijken naar het ontstaan van de boosheid, vooral naar verkeerde waarnemingen en gebrek aan begrip voor het lijden in mijzelf en in anderen. Ik zal op zo’n manier spreken en luisteren dat wij gezamenlijk ons lijden kunnen los laten en een weg kunnen vinden uit moeilijke situaties. Ik neem me voor geen geruchten te verspreiden en niets te zeggen dat verdeeldheid of onenigheid kan veroorzaken. Ik zal met de juiste inzet oefenen om mijn vermogen tot begrip, liefde, vreugde en saamhorigheid te voeden om zo boosheid, geweld en angst, die diep in mij verborgen liggen, langzaam maar zeker te kunnen transformeren.

Tot slot nog iets over de positieve aspecten van roddelen, want die zijn er ook! Alles is relatief……

roddelen, achterklap. kwaadspreken, over anderen kletsenroddelen, achterklap. kwaadspreken, over anderen kletsen