Gaslighting (Wikipedia) is een een vorm van manipulatie die als doel heeft om mensen te laten twijfelen aan het eigen gezonde verstand door de werkelijkheid ronduit te ontkennen of door zichzelf bloedserieus tegen te spreken zonder een spier te vertrekken. Heks leest ‘Het Gaslight Effect, verborgen narcisme’ van Dr Robin Stern. Een eye opener van heb ik jou daar!!!!!

Vorige week springt er een boek uit de kast van de boekwinkel recht mijn armen in. Ik sta er een beetje versuft naar te staren. Het Gaslight Effect? Op de afdeling spirituele boeken? Wat is het overigens een piepkleine afdeling geworden. Ingeklemd tussen psychologie en idioterie. Het boek brandt in mijn handen.

De hele hieropvolgende week verdwijn ik in dit fantastische boek van Dr. Robin Stern. De auteur heeft een juweeltje afgeleverd. Nog nooit heb ik zo goed begrepen wat gaslighten nu eigenlijk is, hoe je het kunt opmerken en vooral hoe je ervan af komt. Nog niet zo gemakkelijk, dat laatste. Meestal moet je integraal van de gaslightende persoon af.

Heks is vanaf haar prille jeugd intensief gegaslight. Door diverse mensen. Het boek slaat dan ook in als een bom. Jemienee. Geen wonder dat ik na elke familiaire aangelegenheid zo uitgeput kapot moe ben. Geen wonder dat de wanhoop toeslaat als ik alleen al aan mijn naaste bloedverwanten denk. Geen wonder dat elk contact met mijn nabije clan voelt als verstrikt raken in het hol van de leeuw. Onveilig. Verwarrend.

Zo’n vijfentwintig jaar geleden had ik genoeg van dit fenomeen. Ik was net het familiebedrijf uit gegaslight. Zat zwaar overspannen thuis, zonder geld, want ik moest niet zo zeuren en gewoon stug door blijven werken. Mijn gloeiende best blijven doen. Ondanks het gepest.

Anderhalf jaar lang zat ik overspannen thuis en betaalden ze me niet uit, die paar naaste familieleden. Ik moest maar zien hoe ik mijn vaste lasten betaalde en hoe ik aan eten kwam.

Gelukkig kreeg ik zo weinig salaris van mijn verwanten, dat ik nog een kleine aanvullende uitkering had van de Sociale Dienst. Daar betaalde ik de huur van. Verder leefde ik enige tijd van de wind. De ME, die ik net een beetje had overwonnen na jarenlang in bed liggen, stak volop de kop op door alle stress.

Pas toen ik zonder meer gelijk kreeg van de rechter moesten ze me alsnog betalen. ‘Ach, die rechters geven ook maar iedereen gelijk,’ was de reactie van 1 van mijn gaslichters jaren later. Net Trump. Twee druppels water. Die veegt ook zijn kont af met de rechtstaat. Als het hem uit komt.

Ik zal nooit begrijpen hoe je je eigen vlees en bloed op zo’n manier kunt proberen klein te krijgen, maar feit is dat het is gebeurd.

Het was het zoveelste ellendige feit. Studeren zonder beurs, omdat je ouders te rijk zijn. Dus je te pletter werken om die studie dan maar zelf te betalen, omdat zij nauwelijks iets bijdragen. Een klein bedrag lenen en dat dan heel veel later 2 keer moeten terugbetalen…..

Maar zij willen wel met de eer strijken naar de buitenwereld toe. Waardoor je zelfs verwijten krijgt van een jaloerse zus, dat je je studie helemaal betaald hebt gekregen. Zijzelf kreeg haar opleiding overigens wel bekostigd. Geen lening. Niks daarvan. Ook een feit.

Feit op feit, ik ben de tel kwijt. 

Jarenlang heb ik al die feiten zorgvuldig weggepoetst. Ik wilde leuke ouders en een aardige broer en zusterlijke zussen. Dus als ik weer eens aan den lijve ondervond hoe het is om te worden opgevoed door een rasnarcist in een gaslightende omgeving legde ik de schuld bij mezelf. Ik moest gewoon beter mijn best doen.

Ik heb zo’n moeilijk mens trouw bijgestaan, 24/7, toen hij erg ziek werd en had echt heel veel verdriet, toen hij overleed……

Vervolgens heb ik me jaren later ontworsteld aan verdere tirannie. De rechter moest er zelfs aan te pas komen. Helaas ben ik via een achterdeur weer naar binnen gevist. Je bent toch mijn ….. enzo. Bladiebla. Vergeven en vergeten dan maar weer. Iemand een nieuwe kans geven….

Had ik het maar nooit gedaan. Had ik maar flink afstand bewaard! Mijn meest bekwame gaslighter heeft hierna in mij haar meesterwerk gezien. Een sublieme constructie heeft ze stiekempjes door de jaren heen in elkaar geknutseld om Heks volledig aan banden te leggen. Haar haar autonomie te ontnemen. Haar op latere leeftijd klein te krijgen. Dat eigenwijze kutkind met die stomme ingebeelde ziekte…….

Uit wraak, omdat de gaslightee zich heeft getracht van deze gaslighter los te maken? Na jarenlang als een soort moderne slavin haar persoonlijke verlengstuk te zijn geweest? Haar rechterhand en steunpilaar na het overlijden van haar partner? Haar boksbal en praatpaal?

Omdat ze het heeft gewaagd er haar eigen gedachtengoed op na te houden? Is er jaloezie in het spel? Op dat volgens haar ‘meest getalenteerde kind’, dat er volgens haar ‘niks mee doet’? Afstraffen dan maar?

Vergelding? Middels geld?

En: Het was bijna gelukt!

Twee jaar geleden was Heks de wanhoop nabij. Gemangeld door een paar nabije narcisten. In de hoek gedreven door haar gaslichter. Klein gemaakt. Bang gemaakt.

Om onverklaarbare redenen waren al mijn overheidssubsidies ingetrokken. Maar ook de andere geldkranen gingen plotsklaps dicht. Er bleken allerlei processen op de achtergrond te spelen, die het daglicht niet kunnen verdragen met als resultaat, dat Heks per 1 januari 2018 behoorlijk zonder geld zou komen te zitten.

Er is wel geld, maar Heks kan er niet bij. Mag er niet bij. Hoewel van mij.

Het magische meesterwerk van mijn gaslichter! Ze heeft me eindelijk waar ze me hebben wilde: Totaal afhankelijk of in de goot. Dan heb je weinig keuze. Helaas kan ze er zelf niet meer van genieten. Haar mentale vermogens hebben haar verlaten……

Maar nog steeds weet die meestermanipulator me te pakken te nemen: Als ik haar soms toch nog eens tracht op te zoeken, rent ze heel hard voor me weg. Jas aan en de deur uit! Geholpen door haar partner. Alsof ik de duivel ben…….

Wat een fantastisch boek ben ik aan het lezen. Op elke bladzijde herkenning. Eindelijk snap ik waarom ik toch zo lang de gaslight-tango heb gedanst met al die narcisten, psychopaten en gaslichters in mijn leven……

Heks is van de harmonie en de verbinding geweest. Heks voelt zich sinds ze piepklein is al snel verantwoordelijk. En ik ga altijd uit van het goede in de mens en dat iemand kan veranderen.  Hoewel daar een beetje de klad in gekomen is. Ook wilde ik altijd een goede dochter, zuster, vriendin of wat dan ook zijn voor mijn dierbaren. Ik wilde dan ook al die onterechte beschuldigingen aan mijn adres weerleggen.

Ik ben niet dom, dik, anorectisch, lelijk, te gevoelig, labiel, gek, lui, ongevoelig, te trouw, ontrouw, bezitterig, een lellebel, burgertrut, te laat, onverantwoordelijk, een duivelskind of wat ik ook naar mijn kop heb gekregen. Ik ben geen slecht mens….

Ik hou nu eenmaal vrij gemakkelijk van mensen. Ik heb een liefdevol hart in mijn donder. Ik heb vaak heel veel en langdurig en eindeloos loyaal van mijn kwelgeesten gehouden!

De inzichten, die ik krijg uit het boek voeren me terug naar allerlei verwarrende taferelen in mijn verleden. Hoe ik jarenlang onterecht heel slecht over mezelf dacht. Hoe ik dingen kreeg ingefluisterd om me op het verkeerde been te zetten. Om de poten onder mijn stoel vandaan te zagen…….  

Op mijn veertiende legde mijn moeder me bijvoorbeeld uit hoe het volgens haar was gegaan met recente gezinstherapie, geïnitieerd door hevige aanhoudende invaliderende hoofdpijnen van Heks gepaard gaande met een verslaving aan valium.

Die valium heb ik mezelf overigens niet voorgeschreven. Ik was pas negen toen dit hoofdstuk in mijn leven begon…..

‘Jij moest van die therapeuten op je kamer gaan zitten als je koppijn kreeg en toen was het zo afgelopen met jouw gemanipuleer om de hele familie naar je hand te zetten met je hoofdpijn……..’

Wat er werkelijk was gebeurd hoorde ik een paar decennia later per toeval van een oom: ‘Tijdens de gezinstherapie hebben ze jouw vader apart genomen. Je oudste zus mocht na 1 sessie niet meer meekomen, omdat ze zo vreselijk dominant was tegenover jou. Je kreeg van haar geen millimeter.’

‘En tegen je vader hebben ze gezegd, dat hij echt hoognodig iets aan zichzelf moest gaan doen. Dat hij bezig was zijn middelste dochter volledig kapot te maken. Maar hij vond dat onzin. Met hem was niets aan de hand vond hij. Jij moest maar naar een gezinsvervangend tehuis en daar zijn ze ook een tijdje mee bezig geweest om dat voor elkaar te krijgen…..’

Ja, dat herinner ik me nog goed. Die dreiging van deportatie. Mijn vader gedroeg zich in mijn optiek overigens opvallend goed tijdens de gezinstherapie. Geen lijfstraffen, geen geschreeuw. Blijkbaar was zijn meest vriendelijke benadering van Heks al alarmerend genoeg voor het team psychologen achter de doorkijkspiegel……

Een heel ander voorbeeld. Heks rijdt zo’n twintig jaar geleden 1200 kilometer om op dringend verzoek eens langs te gaan bij haar mamaatje in de Dordogne. Ze heeft daar een prachtig huis aangeschaft gelegen op een eigen berg. ‘Kom nu toch eens kijken, Heks.’

Dus rijd ik met mijn pijnlijke ME-lijf en een zeer krap budget dat hele kolere end om haar op te zoeken. Zonder TomTom, het is alweer een tijd geleden. Ik zoek me suf, nauwelijks geholpen door een zeer rudimentaire routebeschrijving van haar partner. Ik kom om half negen ’s avonds aan. Een half uur later dan gepland.

‘Je bent te laat,’ krijg ik de wind van voren, ‘We hebben een restaurant geboekt en nu komen we niet op tijd. Jij ook altijd. Waarom kom je nu weer te laat? Mopper, scheld, schijt, scheld….’

En een halve dag later, om half negen ’s morgens: ‘Het komt helemaal niet uit dat je hier nu bent. We wilden vandaag net een dagje naar Biarritz gaan.’ (Ik word niet uitgenodigd om mee te gaan) Ja, precies vandaag willen ze er een dagje saampjes op uit: Ze verblijven tenslotte maar zo’n 4 tot 5 maanden per jaar op hun berg.

Zo kan het gebeuren dat ik om half 11 weer in de auto richting Nederland zit. Het hele end weer terug moet rijden, zonder zelfs maar te zijn uitgerust van de heenreis. Een jaar later nodigt ze me zonder blikken of blozen weer uit in haar tweede huis. ‘Kom je weer gezellig langs in Frankrijk?’ 

‘Wat win je hiermee?’ vraag je je misschien af. Ik vermoed iets in de trant van ‘Ja, Heks is ook vorige zomer langs geweest. Dat was heel gezellig. We zijn nog uit eten geweest!’ richting buitenwereld. Waar ik hoopte op een echt gezellig samenzijn…..

Gaslighting, die vorm van manipulatie die als doel heeft om mensen te laten twijfelen aan het eigen gezonde verstand door de werkelijkheid ronduit te ontkennen of door zichzelf bloedserieus tegen te spreken zonder een spier te vertrekken. Of door grove leugens te verspreiden om er zelf beter op te staan.

Heks was altijd een prima zondebok. Ook in allerlei vriendschappen heeft dit fenomeen een enorme rol gespeeld. De voorbeelden tuimelen over elkaar heen in mijn hoofd. Voor mijn verbijsterde ogen, waar de schellen van zijn afgevallen……

Mensen, die me jarenlang in de tang houden met onware verhalen. ‘Nee, ik ben niet verliefd op je,’ bijvoorbeeld en zodoende lekker dichtbij kunnen komen als goede vriend.  En ondertussen jou met zo’n stiekeme niet aflatende verliefdheid een schuldgevoel bezorgen van heb ik jou daar.

Zo leuk is het namelijk niet om iemand systematisch af te wijzen.

Maar je kunt er niets mee, want het is niet zo. Echt niet, Hoe durf je het te suggereren? En dan op een moment dat je zwak bent en omver ligt proberen toe te slaan…… 

Of een geliefde, die je constant beschuldigt van vreemdgaan, terwijl je geen idee hebt waar hij het over heeft. Maar uiteindelijk ga je je wel slecht en vies voelen door al die aantijgingen en verdachtmakingen. En als je vervolgens aangerand wordt door 1 van zijn vreselijke vrienden, durf je het niet te vertellen uit angst voor nog meer beschuldigingen en ruzies……

Een zogenaamde vriendin, die je opeens systematisch te grazen neemt. Je dingen verwijt, waar je met je pet niet bij kunt. ‘Zit je weer lekker slank te zijn?’ als je zo’n dame probeert gelukkig nieuwjaar te wensen. Blijkt ze met kerst vijfentwintig kilo te zijn aangekomen…..

Dat kun je door de telefoon natuurlijk niet zien. Vervolgens heb jij anorexia volgens deze psychologe van de koude grond. En bij een volgend etentje met de vriendinnenclub kookt ze expres iets, wat jij niet mag eten met je achterlijke aanstellerige dieet. En dat wrijft ze er ook nog even lekker in met een triomfantelijk gezicht……

Ik ken het gevoel van mezelf volledig opzij zetten heel goed. Alsof je letterlijk verdund en dat is ook zo. Je levensenergie wordt afgetapt door zulke lieden. Verdwijnt. Raakt opgesoupeerd.

Het is me echt zo vaak gebeurd. Heks is echt de perfecte gaslightee! Ben ik toch nog ergens goed in!

Het goede nieuws is, dat er voor gaslighten 2 mensen nodig zijn. Je kunt er dus uitstappen. Zodra het je geen zak meer interesseert wat je gaslightende geliefde, vriendin of familielid van je denkt ben je vrij.

 

Heks is bijna zover. Het kan me bijna geen zak meer schelen wat de clan van me denkt. Een kleine uitzondering hier en daar. Zoals een geliefde tante. Die dan ook direct weer wordt bewerkt door een gaslightende zus. Zodat ze slecht over Heks denkt……

Gaslightende vrienden heb ik allemaal de deur gewezen. Na eerst te hebben geprobeerd om het gaslighten te stoppen. Hetgeen bepaald niet altijd lukt.

Maar soms lukt het wel. Een oude gaslighter van me heeft zijn leven gebeterd. Gedroeg hij zich jarenlang tegenover mij als een supereikel, voor zijn huidige dierbaren is het een schat. Zelfs Heks wordt tegenwoordig regelmatig door hem geholpen.

‘Ik was vroeger helemaal niet goed voor je,’ geeft hij onlangs plotseling toe. Vanuit het blinde niks. Ik had jaren geleden al de hoop opgegeven deze woorden ooit uit zijn mond te horen.

Een cadeautje gewoonweg. De persoon in kwestie heeft er bijna dertig jaar over gedaan om hier achter te komen en het vervolgens uit te spreken, maar het is gebeurd! En ik ben er blij mee!

‘Heb mededogen met jezelf en met je gaslichter,’ benadrukt de schrijfster Robin Stern aan het eind van het boek, ‘Je gaslighter is vaak zelf ook enorm gegaslight in het verleden. Bovendien hebben de meesten totaal niet in de gaten, wat ze aan het doen zijn. Het zijn zeer onzekere en bange mensen, die zich sterker voelen door een ander te gaslighten…..’

Het is wel eenzaam zonder vangnet. Dat vind ik moeilijk. Ik ben eigenlijk een enorm mensenmens. Het liefst had ik een warme achterban. Maar liever zo dan met allerlei gaslightende idioten over de vloer. Het komt wel goed met Heks. Ooit.