Verregende snotdag, maar Heks verkeert in hoger sferen: Dhrupadconcert bij de Soefi’s!!!

LIGHTSONG SUFI CIRCLE PRESENTS THE MYSTICISM OF SACRED SOUNDLecture and Dhrupad Indian Music Concert

SUNDAY OCTOBER 13, 2013

 Marianne Svasek (voice and sarangi)Nathanael van Zuilen (pakhawaj) Marianne Svasek (voice and sarangi)

Marianne Svasek (voice and sarangi)Nathanael van Zuilen (pakhawaj)
Marianne Svasek:From a new generation of classical Indian musicians, Marianne studied dhrupad vocal and sarangi music in India under Ustad Zia Fariduddin Dagar and Pandit Ram Narayan.Ustad Zia Fariduddin Dagar Ustad Zia Fariduddin Dagar

Dhrupad music is one of the oldest forms of healing and sacred music,
dating back to ancient Vedic times in India. It was also an important part of Hazrat Inayat Khan’s musical legacy. This is a day not to be missed!

 Marianne Svasek (voice and sarangi)Nathanael van Zuilen (pakhawaj)  Marianne Svasek (voice and sarangi)Nathanael van Zuilen (pakhawaj)

Wat een ongelofelijk prutweer vandaag. Werkelijk! Niet te geloven, de hoeveelheid water, die we weer over ons heen gestort krijgen. Moedeloos sjok ik met Ysbrandt door het Leidse Hout, hij heeft er ook niet echt zin in. Toch is het heerlijk in het park, er is geen sterveling. Het bos is van ons!

Plotseling valt er een enorme tak rakelings langs mij en Varkentje op de grond. M’n hondje gaat er verschrikt vandoor. Oeps. Als ik die op mijn kop had gekregen, lag ik er waarschijnlijk nu nog. Wie had me moeten vinden? Het is nu eenmaal niet echt wandelweer……

 Marianne Svasek (voice and sarangi)  Marianne Svasek (voice and sarangi

Vanmiddag ga ik met Surfcowboy naar het concert van mijn juf Indiase zang. Heerlijk! We gaan met de auto, dus dat is lekker luxe. We waaien wel bijna van de weg weg, maar komen bijtijds bij het Soefi centrum in Den Haag aan.

 Marianne Svasek (voice and sarangi)

Voor de Cowboy is het zijn vuurdoop met deze muziekstijl. Heks is heel benieuwd, of het hem bevalt. We zitten tussen moslims zonder hoofddoek. Grijze permanente krullenkopjes omgeven ons aan alle kanten. Ja, Soefisme is een tak van Islam. Een aftakking, waar Heks zich goed in kan vinden.

 Marianne Svasek (voice and sarangi)  Marianne Svasek (voice and sarangi)

Zodra Marianne begint te zingen, ben ik vertrokken. Heerlijk laat ik me wegzakken in de Alaap. Bij de compositie valt haar man in met de Pakhawaj. Ze zijn geweldig op elkaar ingespeeld, die twee. Wat is het toch leuk, dat ik steeds meer ga horen tijdens concerten. Stomweg omdat ik meer en meer thuis raak in deze muziektraditie.

DHRUVA

Ik kijk eens opzij, naar mijn vriend. Hij is niet in slaap gevallen gelukkig. Sterker nog: Hij vindt het leuk! Mooi! Boeiend! Heks is er blij mee.

india INdia

Tot slot speelt mijn juf nog een stuk op de sarangi, een Indiase vioolachtige. Eigenlijk is ze ooit naar India vertrokken om dit instrument onder de knie te krijgen. Het liep anders, ze raakte in de ban van Dhrupad en studeerde jaren bij Ustad Fariduddin Dagar. Afgelopen winter was hij nog in Nederland. Heks heeft een masterclass bij hem gevolgd. Een paar maanden later overleed hij….

India India

Het rare bij deze concerten is altijd, dat er een soort tijdsvacuüm  ontstaat. Achteraf lijkt het ongelofelijk, dat er anderhalf uur verstreken is: Het lijkt slechts een kwartier! Veel te snel is het dan ook alweer afgelopen….

Surfcowboy onderwerpt de Pakhawaj nog even aan een nauwkeurig onderzoek. Als drummer spreekt dit instrument hem natuurlijk het meeste aan. Het is een hele vreemde trommel. Met een stuk deeg op het ene vel, zodat je een mooie diepe toon krijgt….

Door de stromende regen rijden we huiswaarts. Heks probeert één en ander uit te leggen over het beluisterde aan haar gezelschap. Voor mij is het al een beetje gesneden koek. Maar ik herinner me nog als de dag van gisteren, dat ik er geen bal van afwist. Mooi heb ik het altijd gevonden, vanaf dag één.

)Nathanael van Zuilen (pakhawaj)

In memoriam: Ustad Zia Fariduddin Dagar zingt niet meer voor ons. Moge zijn ziel voortzingen….

ustad zia fariduddin dagar ustad zia fariduddin dagar
Ustad Zia Fariduddin Dagar
 
15 June 1932 – 8 May 2013
 
“There’s only the soul that needs awakening. 

The sound needs to be born inside. Drown yourself in it.

Feel the note, understand it, sing it”
 

Vandaag bereikte mij het bericht, dat de leraar van mijn lerares Indiase zang overleden is. In februari was hij nog in Nederland te gast op het Drupadfestival in Rasa te Utrecht. Georganiseerd als eerbetoon aan deze bijzondere man. Met als hoogtepunt een masterclass van de master himself.

Gevolgd door een fantastisch concert. Ik heb het ongelofelijke voorrecht genoten om hem te horen zingen.

Zijn krakende stem kwam langzaam op gang. Tranen stroomden over mijn wangen. Later vertelde een bevriende heks me in het kader van zang, dat mensen wiens keelchacra (Ja, het klinkt als cloaca…) helemaal geopend is, recht in iemands hart kunnen zingen.

Dat is wat deze man die bewuste koude dag in februari deed: Hij zong recht mijn hart in en Heks hield het niet droog. Een heel bijzonder mens is heengegaan. Hij zal verschrikkelijk gemist worden. Maar de engelenkoren zijn blij. Die kunnen nog veel van hem opsteken…. Al zijn zijn lesmethoden niet altijd bepaald hemels te noemen. Daar zullen ze behoorlijk aan moeten wennen…

Ik denk aan mijn geliefde lerares en haar gezin. Gelukkig is ze onlangs nog in India geweest. Het zal hen zwaar vallen. Sterkte lieve schatten.

ustad zia fariduddin dagarustad zia fariduddin dagar

WAR BETWEEN SEXES. Heks is flauw van eikels en idioten….. YSBRANDT LUST ZE RAUW !!!!!

deze spande toch weer de kroon

MAFKETELS GENOEG IN HET VERKEER

Vanmorgen op weg naar de dokter, stopte er plotseling een man op de fiets pal voor me. Midden op straat! Ik kon hem ternauwernood ontwijken. Verbijsterd keek ik om en riep iets in de trant van, ‘Man, wat doe je nu, kijk uit’. Het mannetjes begon me direct uit te schelden,’Ik trek je kop eraf, sloop je’ en dergelijke, ik besloot hem verder te negeren en fietste door. Hij begon me te achtervolgen. Verderop kwam ik een bevriende hond en zijn bazinnetje tegen en maakte een praatje met hen.  Hopelijk kwam ik zo van hem af.

ballen II

Wijkagent I

Nu werd de man uiterst agressief. Hij wilde me te lijf. Mijn hondenvriendin was verbijsterd. Gelukkig had ik Ysbrandt om mijn middel. Die was er helemaal klaar voor. Tot 3 keer toe kwam de man op me af, ging op afstand schelden, kwam weer terug. Ik moet toegeven, dat ik hem intussen wel degelijk van repliek diende. Uiteindelijk ben ik via allemaal poortjes en achterafpaadjes aan hem ontsnapt. Volstrekt gestoord weer. Leve Ysbrandt, die lust zulke klootzakken rauw! Letterlijk……

ik heb nog niet ontbeten....

ZOIETS

Gisteren was een heerlijke dag, Indiase zangles in het bijzijn van de leraar van mijn lerares:   Ustad Zia Fariduddin Dagar! Een hele aparte belevenis….. Zoals altijd komen we om 10 uur in de ochtend bijeen in het souterrain van het kleine dijkhuisje. Deze keer echter zitten alle ramen en deuren potdicht: Geen zuchtje koude Hollandse wind brengt het tropische Indiase binnenklimaat in gevaar.

Sprekend wijlen mijn kat Koe

DHRUPADBABY EN KOETJE

Ook zijn de dames opvallend rustig. geen gekwetter, geen eten en drinken verspreid over de vloer. De les verloopt op authentiek Indiase wijze: Geen opschrijfboekjes en opnameapparaten. Eindeloos zingen we onze oefeningen, terwijl de meester verzonken in zijn eigen wereld met gesloten ogen zit te luisteren.

Niets ontgaat deze oren echter. Soms opent hij zijn ogen en geeft nieuwe instructies. Alleen begrepen door Marianne, onze lerares. Het is een genot om haar bezig te zien. Wat een speciale gelegenheid om aan haar voorbeeld te laten zien hoevelen op grote afstand volgen.

Natuurlijk is er weer een heerlijke lunch! Hier zijn we weer onder elkaar en het gekakel is dus niet van de lucht. De dag wordt besloten met een compositie. Een beetje beschimmeld van ontzag zingen we voor Ustad, begeleid door Tampoera en Pakawaj. Dan rijd ik alweer naar huis door een witte wereld. Sneeuw dwarrelt rond mijn auto, gedachten dwarrelen door mijn hoofd.

er komen andere tijden....

IN PATRIARCHAAT IS VROUW IN HET NADEEL….

Het incident met de dichtwedstrijd houdt me nog bezig. De ergste schok is over. Intussen ben ik ervan overtuigd geraakt, dat het hier een stel idioten betreft. Nadere beschouwing van andere inzendingen hebben me doen inzien, dat er echt niet zoveel mis was met de mijne. Niet meer dan met andere inzendingen, Een kleine rondblik op de site brengt ook een met alcohol gelardeerde rel aan het licht: Oorlog in letterland….

Ach, ze zoeken het maar uit. Wel stuur ik nog een reactie: “Wat een vijandig, ranzig, kleinerend, seksistisch oordeel. Wat is dit voor’n jury? Waggelende mannetjes in de penopauze……. Aan je gerief komen in context met de heks? In your dreams…..’

Het hele gebeuren doet me denken aan mijn ervaringen in een hopeloze toneelgroep lang geleden. We maakten muziektheater. Het ging uit van de vakgroep theaterwetenschap in Leiden. Wij hadden natuurlijk een vette subsidie. De groep bestond uit 4 mannen en 2 vrouwen. De heren waren zeer met zichzelf ingenomen en met hun revolutionaire ideeën.

dus hou ik er maar over op

HELEMAAL WAAR

Met interessante gezichten beweerden ze vernieuwend theater te maken. Ze hadden het over nieuwe ontwikkelingen binnen muziektheater…Ze waren fan van Hauser Orkater. Hun eigendunk was niet om aan te horen. Elk idee van mij werd getorpedeerd. Hou je erbuiten, heks…Heks in je hok! De andere vrouw werd achter de naaimachine gezet: Naaien jij! Echt waar.

legendarisch

PRACHTIGE VOORSTELLING

Een week voor de voorstelling kreeg ik het serieus aan de stok met de oppereikel. De gemoederen liepen zo hoog op, dat ik dreigde op te stappen. We sloten een deal: Ik zou mee blijven werken, in ruil daarvoor kreeg ik 8 minuten in het midden van de voorstelling om mijn eigen idee uit te voeren. Samen met de andere vrouw. Zij zouden het pas tijdens de voorstelling voor het eerst te zien krijgen. Dat vonden de heren niet leuk.

geinig ook

INDERDAAD

Voor mijn bijdrage had ik met mijn sister in crime kostuums gemaakt van vreemde vogels. Met veel flapperende details voor het geluidseffect. Tijdens een wilde paringsdans vlogen onderdelen van deze pakken door de lucht. Er bleef niet veel van over…. Gehavend en met ingedeukte snavels, maar geheel aan ons gerief gekomen verlieten we het toneel. Later, tijdens mijn studie theaterwetenschappen,  zag ik alle opnames van de voorstellingen van Hauser Orkater. Onze hele voorstelling was van hen gejat! Behalve mijn gedeelte…..

vreemde verlangens...

VREEMDE VOGELS HEBBEN OOK ZO HUN VERLANGENS….

Holle vaten klinken op

kleren van de keizer

zijn gewoon niet wijzer

waggelen lallend

tonnetje rond

ik zie slechts

blote kont

KONINKLIJKE DROOGHEID

STAAT JE GOED

Ja, er wordt wat afgeleuterd, gescholden, sexueel geïntimideerd en onzin verkocht. Het is altijd weer verbijsterend om mee te maken. De wereld is bevolkt met hele ongelukkige en gefrustreerde mensen. Als ze een ander naar beneden kunnen trappen, gaan ze zelf omhoog. Althans, zo lijkt het. Maar in werkelijkheid leven ze alleen met hun afgescheiden zelf in een schone-schijn-wereld, vorstelijk gekleed in hun bekouwekakte keizerlijke blote kont. Rest slechts compassie…..

Grrrrrr

INTERESSANTE BROEKVOL EN ZELFBEELD

DHRUPAD FESTIVAL en geneuzel: Het hoort er allemaal bij, maar van eerste word ik zo blij!!!!!

81 jaar en indrukwekkend...

USTAD

Vanmorgen werd ik vroeg wakker gebeld. Het was mijn advocaat over de whiplashellende. Ze begon me in te peperen, dat ik nergens op moest rekenen. Voor het ongeluk mankeerde ik ook al van alles, vandaar. Dus als je ziek zwak en misselijk bent mogen ze gewoon een BMW in je nek parkeren. Die auto raakte daarbij total loss, maar dat komt niet aan de orde. Wel loop ik het risico om voor allerlei kosten op te draaien als ik  met een ander -beter- kantoor in zee ga…. Dreig, dreig!!

eenzaam bloeiend russen dor blad

MAAR OOK EERSTE BOSANEMOON

De hele laatste week staat in het teken van grote mooie ervaringen en kutterig geneuzel. Want dat is het. Geleuterkoek om aansprakelijkheid te vermijden. Daar ben ik dan weer mooi klaar mee. Zucht.

in zonnige slootkant

NARCISSEN???

Vandaag had ik de hele dag de tijd om bij te komen van het Dhrupad Festival in Rasa te Utrecht. Deze culturele oase heeft dit hele gebeuren fantastisch gefaciliteerd. Zonder de gemotiveerde medewerkers was het nooit gerealiseerd…Het is wonderbaarlijk hoe dit levendige podium voor muziek en dans het hoofd boven water kan houden in deze tijden van kaalslag.

Zaterdagavond begon het met twee prachtige concerten. De heenreis was er 1 met hindernissen, leve de spoorwegen… Maar uiteindelijk schoof ik op het laatste moment de zaal binnen. Die zat stampvol. Op het podium was een verhoging met daarop een enorm Perzisch tapijt, dat baadde in het licht van vele lampen. Als op een magisch eilandje zaten daar de muzikanten met hun instrumenten: Surbahar, Vina, Tampoera en Pakhawaj in wisselende combinaties. De instrumenten zien er ook zo fantastisch uit.

ik heb natuurlijk een vrouwtje....

Je hebt mannelijke en vrouwelijke Tampoera’s!!

Zelf heb ik een Tampoera. Dat is een kalebas met een enorme steel met snaren. Prachtig bewerkt en beschilderd. Door op een cruciale plek tussen de snaren en de brug op de kast van de kalebas een touwtje te klemmen, onstaat er bij het bespelen een riedel van boventonen. Het moeilijkste van Tampoera spelen is het stemmen. Ben je zelf niet in de stemming, dan is het bijna onmogelijk. Op het festival heb ik echter een stemapparaatje op de kop getikt. Voor de ontstemde dagen…

wat een schoonheid!

RUDRA VINA

met een deegje op het vel voor de goede stemming...

PAKHAWAJ

prachtig geluid....

SURBAHAR

Mijn lerares Marianne Svašek beet het spits af met haar Dhrupad duo. Zij en Céline Wadier zongen de sterren van de hemel, begeleidt door Nathanaël van Zuilen op de Pakhawaj. Dat is een hele bijzondere trommelachtige.  Mijn studiegenoot en percussie-nerd Meiske legde het me uit: Aan weerszijden zit een vel. Aan de ene kant produceert dit geluid, dat zich verhoudt tot  klinkers. De andere kant vertegenwoordigt medeklinkers. Door combinaties van deze twee te maken kun je de trommel laten praten…..

virtuoos bespeeld

VROLIJKE NOOT OP PAKHAWAJ

De Vina is een waanzinnig instrument. Het heeft twee enorme kalebasbollen met daartussen een brug met snaren. Ustad Zia Mohiuddin Dagar toverde er de meest intrigrerende geluiden uit. Soms laag en licht loeiend, dan weer virtuoos.

vliegende start...

VINA, MET PASSIE  BESPEELD

Na deze vliegende start moest ik me naar huis haasten. Er wachtte me een drukke zondag en een hele korte nachtrust. Helaas kreeg ik het aan de stok met iemand bij het loket van de spoorwegen. Er was iets mis met mijn kortingskaart bleek op de heenreis. Na aankomst in Utrecht probeerde ik 1 en ander te regelen bij het loket. Een gemelijk vrouwtje maakte er een potje van en ik besloot eerst maar naar het concert te gaan.

heeft het druk.....

GEMELIJK VROUWTJE

Toen ik later terug kwam werd ze echt pissig. Vraag me niet waarom. Ze weigerde stomweg om me te helpen, want ze had het te druk. Ze keek me vinnig aan met haar armen over elkaar en ging nog net niet uit haar neus zitten eten…. Toen ik de hal weer inliep werd ik door een sloeberige slungel uitgescholden voor Beatrix…Ik had die enorme bontmuts op. Het geeft toch weer te denken….

Gelukkig vond de heks drie mannetjes in uniformen. Zij hebben het probleem opgelost. Maar ik had wel mijn trein gemist…. Dus wachten op de volgende. Die kwam maar niet. Vier conducteurtjes in blauwe pakjes stonden te roken en te lachen. Na een kwartier werd er toch maar eens gebeld door 1 van hen.

De trein stond op een ander perron… Er volgde nog een wachttijd voor vertrek, want ja, het spoor was bezet….

Ustad luisterend op de achtergrond

MASTERCLASS

Dus na een heel kort nachtje en een ochtendwandeling met de hond zat ik suizebollend van de slaap alweer in de trein naar Utrecht. Om 11 uur begon de masterclass van Ustad Zia Fariduddin Dagar en Pandit Nirmalya Dey. Voor het podium lagen als in duizend en 1 nacht Perzische tapijten met kussens. Even later lagen de tapijten buiten, nog net niet zelf weggevlogen. Er had zich een kolonie motten in gehuisvest. Alle commotie en activiteit, die dit met zich meebracht zorgde voor een opperbeste lacherige sfeer. Er werd flink gestofzuigd en eindelijk zaten we dan verwachtingsvol op onze schone kussens.

niet te doen !!!

COMPOSITIE INSTUDEREN

dat lukt me wel

RITME KLAPPEN

Ustad begon saregam met ons te zingen, een equivalent van ons doremi. Deze indrukwekkende oude baas laat iemand gerust een jaar lang alleen maar AAAA zingen. Totdat het goed klinkt. Dus het was heel wat, dat we wat meer mochten. Zijn leerling Pandit studeerde vervolgens een stukje compositie van een niet te zingen raga met ons in. We glibberden over glijtonen en verslikten ons in alle verhoogde en verlaagde tonen, raakten de weg kwijt in een labyrinth van mogelijkheden: Niets zat op z’n plek in dit concept. Zo kregen we een lesje bescheidenheid. Ga eerst maar eens een jaar AAAA zingen en kom dan terug…

plezier

Een muzikaal eiland

Onder de middag bekeek ik de film over het leven van Ustad. Wat een prachtige man, wat zong hij geweldig. Ik begon me steeds meer te verheugen op het laatste concert van de dag.

Maar eerst werden we getrakteerd op Pandit Pushparaj Koshti, de maestro van de Surbaha. Een altversie van de sitar. Weer zo’n lekkere moeder aarde kalebas. Ik had intussen zo’n slaap, dat ik in een soort trance naar het concert luisterde.

zo is elk optreden uniek

DE MUZIEK ONTSTAAT TER PLEKKE BINNEN DE MOGELIJKHEDEN VAN DE RAGA

Plotseling was ik klaarwakker. Er ging beroering door de uitverkochte zaal. De maestro der maestro’s beklom rustig het podium. Zijn leerling Pandit zette zich naast hem. Marianne zat achter hem en speelde Tampoera. Op Pakawaj was een man aan het spelen, waar je al vrolijk van werd bij de aanblik alleen al. Maar ik kan zijn naam nergens vinden.

afstemmen

LANGZAAM KOMT ZIJN STEM OP GANG

Instrumenten worden gestemd en dan begint Ustad met de Alaap. Raspend en piepend komt zijn stem op gang. Afgewisseld door het jonge vitale stemgeluid van zijn leerling. Maar gaandeweg het concert wordt zijn stem warm en ik wordt gegrepen door een diepe emotie. Het is of mijn borstkas zich opent en al dat geluid vult een hart, dat groter is dan mijn hart. Mijn hele torso stroomt vol, stroomt over. Tranen vloeien onophoudelijk, totdat ik weer moet lachen op de percussionist.

het was een eer erbij te zijn

EEN EERBETOON AAN DEZE MAN

Na afloop is iedereen ontroerd en opgetogen over dit geweldige eerbetoon aan deze tachtigjarige man. Ik ben zo dankbaar en blij, dat ik hem heb horen zingen. Deze keer verliep de terugreis vlekkeloos. Ik zat met drie andere dhrupadmeisje  de hele weg terug te giebelen en na te genieten.

Vandaag was het rustdag. Even bij Tanneke Tovervrouw op de thee geweest. Ik had alle stukjes, die ik over haar heb geschreven uitgedraaid en een boekje gemaakt. Ze heeft geen computer…. Daar was ze erg mee in haar schik.

In het bos vanmiddag zag ik allemaal tekenen van de naderende lente. De eerste bollen steken hun neusje alweer uit de dorre grond.

Hoogtepunten en dieptepunten. Het hoort er allemaal bij. Maar van eerste word ik blij 😉

strekken hun kelkjes

SNEEUWKLOKJES