Inspirerende vrouwen 1: Marina Abramović. Heks ziet de documentaire ‘Marina Abramović: The Artist is Present’ op 2 doc. Een aanrader! Prachtige vrouw, schitterend werk, inspiratie alom! Ze heeft jarenlang in Amsterdam gewoond, toen Heks daar ook woonde. Had ik het maar geweten……..

Onlangs kijk ik naar een documentaire over Marina Abramović: ‘The Artist is Present‘. Een ongelofelijke aanrader. Ik val ergens halverwege in het verhaal. Raak geboeid. Kan niet ophouden met kijken. Moet de hond uitlaten, dus moet stoppen…..

Later kijk ik het programma van voren af aan. En nog eens. Wat een vrouw. Wat een kracht. Wat een bijzondere vrijgevochten representante van mijn doorgaans ondergesneeuwde sexe. Fantastisch. Heks is helemaal verliefd op haar geworden!

Alles aan deze dame fascineert me. Hoe ze als jonge vrouw al naam maakte met haar vergaande heftige performances. Een vorm van kunst, die na een ware opmars in de jaren  zeventig van de vorige eeuw jarenlang in het verdomhoekje heeft gezeten.

Heks deed als jonge vrouw ook aan performances. Vraag me niet hoe ik in godsnaam op het idee ben gekomen indertijd, want er was nog geen internet bijvoorbeeld. En ook in bibliotheken was niets te vinden qua documentatie op dit gebied. Noch was ik in het kleine provinciestadje Leiden in contact met hedendaagse stromingen of vernieuwende kunstvormen.

Toch danste ik als twintigjarige samen met een vriend in ondergoed op parachuteschoenen voor een levend decor met armen en benen. Op de Boléro van Ravel.  Hier  in de Waag. We wilden eigenlijk ook wat piemels mee laten doen, maar het bleek in de praktijk onmogelijk om mannen te vinden, die hun geslachtsdeel hiervoor beschikbaar wilden stellen. Zelfs niet als we hen dronken een waterdicht contract hadden laten tekenen.

Dat idee hebben we dus maar laten varen.

‘Wie stelt arm of been beschikbaar voor levend decor?’ stond er in de krant bij de mini advertenties. Goddank had mijn medespeler een hele grote familie. En wist ik mijn jongste zus en haar vriendje te strikken voor de job.

Zodoende kwam alles toch nog voor elkaar: Zaten er een man of tien, vijftien met hun armen door het decor gestoken te zwaaien, met hun vingers te knippen, of wat de choreografie dan ook dicteerde, terwijl wij woest in de rondte dansten. Op die loodzware parachuteschoenen……..

Ook heb ik wel in een enorme kijkdoos gezeten het levensgevoel van de mensheid onderzocht. Mijn publiek moest kiezen uit een serie van tien kijkdozen, waarin in oplopende mate het leven werd vertegenwoordigd.

In nr 1 lag bijvoorbeeld een dooie rat en Witte Kruispoeders. In nr 10 knalde een bloeiende gouden regen en de geur van tuinkers je tegemoet. Een half levend, half dood gesminckte Heks hield vanuit haar eigen doos de uitkomst bij in een enorme grafiek.

‘Het was doodeng om dat nummer aan je door te geven,’ mijn oude gymleraar van de middelbare school kan er achteraf niet over uit. Hij is zich rot geschrokken van Heks. En dat terwijl ik dacht dat het voornamelijk voor mij erg spannend zou worden daar in die enorme kijkdoos.

Debiele telefoons waren er nog niet. Ik had louter een stokoude ‘kodak cadeau’. Daar was binnenshuis geen fatsoenlijke opname mee te maken. Ik heb er dan ook helemaal geen foto’s van. Van geen enkele rare act uit die tijd.

Marina Abramović is van een geheel andere orde dan mijn provinciale gekeutel. Zij staat bijvoorbeeld spiernaakt op het podium en kerft een pentagram in haar buik. Met een scheermes. Tijdens die performance komt ze haar beroemde geliefde Ulay tegen.

Hij is dan nog niet beroemd en sinds het uit is ook niet meer, maar zolang hij met haar samen was vormde hij de helft van een wereldberoemd liefdeskoppel. Alles uit de kast. Geen experiment wordt geschuwd. Zelfs het einde van de relatie vormt zich om tot een kunstwerk.

Drie maanden lang lopen de geliefden over de Chinese muur naar elkaar toe. Elk vanuit een andere richting. Als ze elkaar treffen is het einde verhaal. Ulay heeft de Chinese tolk zwanger gemaakt.

‘We groeiden uit elkaar. Ulay begon drugs te gebruiken en steeds meer te drinken. En hij begon links en rechts vreemd te gaan en dat heeft me enorm gekwetst,’ aldus Marina, ‘Toen hij die vrouw zwanger had gemaakt vroeg hij mij notabene wat hij nu toch moest gaan doen….’

‘Zoek het uit, ik ben weg….’ en zo spatte dit symbiotische liefdeskoppel bovenop die eeuwenoude hoog opgetrokken muur uit elkaar. Door de veel hoger opgetrokken muur tussen hen in. Nou ja. ‘De enige echte goeie  en gezonde symbiotische relatie is die met je hond,’ beweer ik altijd. En daar blijf ik bij.

‘We gingen allebei vreemd, maar zij deed dat met een vriend van ons, en dat heb ik niet gedaan,’ Ulay’s waterige oogjes kijken mistroostig een een beetje geniepig in de camera. Hij wordt natuurlijk ook geïnterviewd voor de documentaire. Je kan nu eenmaal niet om de man heen, hoewel iedereen dat lijkt te willen.

De ontgoochelende ontknoping van deze wereldberoemde liefdesrelatie lijkt overigens sterk op de knullige afloop van de liefdesgeschiedenis van een kunstenaarskoppel hier in Leiden ooit. Hij hing zijn geslacht jarenlang stiekempjes in elk gat dat bewoog totdat het echtpaar een kind kreeg. Toen vond hij dat opeens niet meer kunnen. Huh?

Het huwelijk strandde op de uiterwaarden van zijn bedrog. De vrouw wist nog geen fractie van wat zich werkelijk had afgespeeld, maar het was genoeg om de relatie te beëindigen. Na enige tijd kreeg ze verkering met een huisvriend van het stel. En wat denk je? Had zij het dus gedaan. Lag alles opeens aan haar. Was hun relatie naar de knoppen door haar verraad. Was zij een vieze vuile slettebak………

Ulay kan er ook wat van, dingen verdraaien zodat je er zelf mooi op staat. Dingen totaal omdraaien. Hij is dan ook jaren wel gevaren bij de relatie. ‘Het kunstenaarsechtpaar Ulay’ lees ik ergens. Op patriarchale wijze wordt voor het gemak het hele paar genoemd naar de man. Totale onzin natuurlijk, maar het geeft een kleine indicatie hoe hard de klap van absolute vergetelheid voor hem moet zijn aangekomen.

‘Toen het uit was koos zij voor het grote geld, ze ging het theater in,’ mispelt de man kwaadaardig. Hij heeft zelf nauwelijks nog iets verdiend, nadat ze ieder hun eigen weg gingen. Middels een rechtszaak in 2016 heeft hij nog een paar ton kunnen opstrijken, maar ik bespeur toch behoorlijk wat kinnesinne aan zijn kant van het verhaal.

Heks moet dan ook hartelijk lachen. Ze gaat voor het grote geld in het theater. Hahahahahahahaha. Het grote geld. In de theaterereld. Wat een giller.

Marina Abramović gaat ook na de breuk vrolijk verder met haar opmars in de beeldende kunst. Met als absoluut hoogtepunt  haar overzichtstentoonstelling in het Museum of Modern Art in New York in 2010: ‘The Artist is Present’.

Daar zit ze elke dag urenlang aan een tafel. Ze doet niets. Is alleen maar aanwezig. Kijkt mensen daarbij aan……..

Als haar oude geliefde Ulay op een dag tegenover haar plaatsneemt en ze in tranen zijn handen pakt gaat iedereen applaudisseren. Haar ex trekkebekt een beetje met zijn gare warhoofd. Zijn waterige oogjes loeren in afwachting over de tafel. Als ze haar handen uitstrekt zie ik een triomfantelijk lachje over zijn gezicht glijden. Wat er in hem omgaat is moeilijk te peilen. Als er al iets in hem omgaat…….

Zes jaar later sleept hij haar voor de rechter.

Er helemaal zijn. Aanwezig zijn. Dit is waar het om gaat. Als een spirituele leider het zegt gelooft geen mens het. Boeken zijn erover volgeschreven, maar doorgaans kiest de mensheid voor vluchten, vechten of bevriezen.

Er gewoon zijn, met alles, ook pijn? Niet zo fijn.

Als je Marina echter ziet zitten aan haar tafel midden in het museum. Wekenlang. Elke dag. Met telkens een ander medemens tegenover zich. Mensen die ze doorgaans niet kent….. Als je haar zo ziet zitten… Mensen barsten in tranen uit. Een jongeman legt devoot zijn hand op zijn hart en draait zijn ogen omhoog alsof hij tegenover een heilige zit. De Heilige Moeder.

Natuurlijk beginnen allerlei figuren haar te vereren. Dat is des mensen. Gelukkig is zij daar allemaal niet erg gevoelig voor.

Maar wat ze laat zien kun je zelf ook doen. Door gewoon in het moment aanwezig te zijn en mensen aan te kijken. Te ontmoeten. Je hoeft er niet eens voor in een museum te gaan zitten op een stoel met een gat. Zoals Marina. Zodat je eventueel kunt plassen indien nodig. Als er een zeikerd tegenover je zit bijvoorbeeld.

Heks is helemaal enthousiast. Tevens heb ik zin om weer eens een performance in elkaar te draaien. Buurman komt langs. We hebben natuurlijk nog altijd samen ons Dikkertje Tromkoor. In ruste momenteel, maar wellicht is de tijd daar om ons koor van stal te halen.

‘Laten we iets gaan maken over de Baron van Munchhausen,’ gillen we na een klein halfuur brainstormen. Buurman is over deze historische fantast begonnen. De meest idiote scenario’s passeren de revue. We raken geïnspireerd!

‘Ja, een voorstelling over wat de Baron van Munchhausen claimt te hebben gedaan en wat hij had kunnen doen!’ maken we het materiaal om uit te putten zo breed mogelijk.

Dus wie weet gaan jullie het nog meemaken dat Heks weer op de planken staat. Een eenmalige voorstelling natuurlijk. Een soort ouderwetse performance in de vorm van een revival van ons Dikkertje Tromkoor.

 

Rotouders en een moeilijke jeugd vol agressie kunnen een sterk mens van je maken hoor ik vandaag. Het kan je ook breken en kapotmaken. Als je je verhaal binnen houdt. Of is dat gewoon onzin?

Vanmorgen kijk ik per ongeluk naar Koffietijd. Ik heb het aanvankelijk nauwelijks in de gaten. Mutsige dames in hippe tuttebel jurkjes. Bekende Nederlanders te gast waar ik nog nooit van gehoord heb. Snel wil ik weer wegzappen, maar ik kan de afstandbediening niet vinden.

Een acteur is aan het woord. Als ik hem later google blijkt het om Dirk Zeelenberg te gaan. De man heeft een boek geschreven. Een autobiografie nog wel. Hij durft! Het gaat namelijk over zijn moeilijke jeugd met ellendige en agressieve ouders. Loretta Schrijvers interviewt er lustig op los. Ze stelt de ene stomme vraag na de andere.

Ze heeft een tuttig tijgertruitje aan. Knalgroen. Heks heeft een hip rokje van precies dezelfde stof in de kast hangen. O jee. Dat is even schrikken……

‘Het is autobiografisch, maar de meeste mensen houdt je in de anonimiteit. Dat geldt niet voor je ouders. Die worden met naam en toenaam genoemd. Je had een rotmoeder en je vader sloeg. Is dat niet een beetje een oneerlijke strijd? Wat kunnen je ouders hier nu mee? Iedereen weet het nu ook nog eens……

Die mensen leven dus nog gewoon. Hij heeft niet gewacht met de vuile was lukraak op straat gooien tot ze er geen last meer van zouden hebben. Heks zou dat nooit voor elkaar krijgen. Het kost me al moeite om zoiets te zeggen over iemand die al vijfentwintig jaar dood is. Geboeid kijk ik verder.

‘Ik ben intussen zevenenveertig, ik heb echt geprobeerd om er met mijn ouders uit te komen, maar dat is helemaal niet gelukt. Het interesseert hen weinig. Ze willen er niets mee. Ik kan het lekker uitzoeken. 99% van de ouders houdt van hun kinderen volgens mij. Mijn ouders horen bij die ene procent die dat niet doet…..’

‘Jeetje,’ roept de andere presentatrice wiens naam ik niet weet, ‘Wat verschrikkelijk. Dat lijk me zo moeilijk!’ Ach ja. Het is moeilijk. Want tegennatuurlijk. Ouders horen onvoorwaardelijk van je te houden. Je te steunen en te respecteren. Als dat niet zo is wordt het nooit wat met je.

Zou je denken.

‘Ik ben er sterk door geworden. Door die moeilijke jeugd heb ik me enorm ontwikkeld. Ik heb aan alle kanten geprobeerd om het goed te krijgen met mijn ouders, maar dat is niet gelukt. Daar ben ik dermate moe van…..Het doet me meer verdriet om hen te wel zien dan om hen helemaal niet te zien…..’

En dat allemaal op televisie. Bij koffietijd. Wedden dat zijn moeder zit te kijken?

Rotouders. Je ziet het niet aan hun neus. Vaak heeft de buitenwacht niets in de gaten. Kinderen zelf zijn eindeloos loyaal. Bijvoorbeeld ‘Ik ben van de trap gevallen,’ in plaats van ‘Mijn kleerkast van een vader heeft mijn slaapkamerdeur ingetrapt en me bewusteloos  geslagen,’ zeggen tegen de huisarts is een bekend fenomeen.

En vaak denken die mishandelde kinderen ook dat dit normaal is. Dat alle ouders slaan. Dat ieder kind regelmatig in elkaar wordt geramd.

En het is natuurlijk hun een schuld. Het kind zit fout. Ben je boksbal en zondebok. Zie dan nog maar eens iets van je leven te maken. De acteur heeft het in dat opzicht niet slecht gedaan. Hij loopt nog steeds gezond en wel rond.

Veel mensen met zo’n verleden ontwikkelen een auto immuunziekte of hevige pijnklachten naar het schijnt. Ben je al door het leven geslagen, steekt je eigen lijf nog een mes in de wonde. En richt je afweersysteem zich ook nog eens tegen je…….

Hoe ga je met zo’n jeugd om? Schiet die man er iets me op? Of kun je toch maar beter je bek houden. Heks weet het niet. Als je je kop houdt dan blijven je agressors vrolijk over je heen te walsen. Want de gemiddelde mens is niet geneigd iets aan zichzelf te doen en zulke patronen zijn erg hardnekkig.

Maar om nu bij koffietijd te gaan zitten met je verhaal? Die brave nationale roddelshow? Dat gaat wel ver.

Vijf gevolgen van een slechte jeugd.

Borgman van Alex van Warmerdam. Zwarte comedy? Of toch niet zo ver van de realiteit als je zo op het eerste gezicht denkt? Een aanrader wat mij betreft…..

Borgman

Gisterenavond ben ik naar de film Borgman geweest, van Alex van Warmerdam. Wat een geweldige film. Het kijken ernaar valt nog niet mee, want er komen een aantal gruwelijke scenes in voor. Maar het absurde karakter van de film zorgt voor genoeg bevrijdend gelach. Doorbroken taboe hanteerbaar door humor.

Borgman
Op het moment zelf zat ik zo geboeid te kijken, dat ik helemaal nergens over nadacht, maar later realiseerde ik me hoe verrekte goed die film in elkaar steekt.
Het is een volstrekt absurd verhaal, maar afgelopen week heb ik tijdens slapeloze nachten naar een aantal gruwelijke programma’s op de zender TLC gekeken. Eén daarvan ging over een psychopaat, Charles Manson, die zijn volgelingen zo in de ban heeft, dat ze hele familie’s voor hem hebben uitgemoord. Hij zit om die reden een levenslange straf uit. Zijn discipelen zijn hem nog steeds trouw.

Borgman

De acteur lijkt zelfs wel een beetje op de echte psychopaat

Absurd, maar realiteit.
De werkelijkheid is vaak zo bizar, dat als je het zou verfilmen, geen mens gelooft, dat het waar is…..
Wat me enorm bevalt aan de film Borgman, is dat het grotendeels een mysterie blijft, wat er allemaal speelt. Het resultaat van de manipulaties en acties van de hoofdpersoon zijn ontwrichtend, maar het waarom blijft een raadsel….

Unknown-51
Ook intrigerend is het gegeven, dat je geneigd bent deze man sympathiek te vinden, zeker in het begin. Zijn naam, BORG ( veilig) , is ook misleidend. In feite is het de laatste aan wie je je lot zou moeten toevertrouwen….
Het verhaal is grotesk. Naast me in de bioscoop zat een man voortdurend te bulderen van het lachen. De trein loopt uit de rails van de fatsoensnorm, taboe wordt door de absurde situaties opengebroken.

Unknown-54
Mooi zijn ook alle lagen en kleine lijnen, die door de film spelen. Effectief gebruik van symboliek. De au pair,wiens bloem wordt geplukt, terwijl ze bloemen plukt, bijvoorbeeld. Echt genieten, hoor.

Unknown-53
De cast bestaat uit fantastische actrices en acteurs, stuk voor stuk. We zijn niet anders gewend van deze filmmaker. De sfeer heeft iets sprookjesachtige, ook dat behoort tot zijn handelsmerk. En dan de heerlijke zwarte humor….
Is het een aanrader? Heks vindt van wel, maar je moet wel tegen een stootje kunnen. Het is geen romantische comedy…….

BORGMAN18

Prachtige documentaire over Johanna Kaiser; Immer Fernweh van Peter Delpeut. Een aanrader!

Johanna Kaiser

Bezeten van kleur

Vannacht sliep ik slecht. En licht. Met de TV aan. Met een half oog keek ik naar een documentaire over Johanna Kaiser, een beroemde schilderes uit de vorige eeuw. Ze ging pas op zestigjarige leeftijd aan de bak met haar penselen. Volledig autodidact.

Johanna Kaiser

Bloemen

Al snel kijk ik geboeid naar dit prachtige eerbetoon aan een bijzondere vrouw. Een zielsverwant. Een vrouw vrij levend binnen de beperkingen van een tijdsgewricht, waarin daar raar tegenaan werd gekeken. Een schoonheid. Van binnen en van buiten.

Er worden foto’s vertoond voorzien van teksten. Interviews met buren en kinderen. Passages uit haar vele dagboeken passeren de revue. Getuigend van een rijk gevoelsleven. Barstend uit het keurslijf van conventie en zo hoort het. Iemand met vele hoogtepunten in haar leven. En evenzovele dieptepunten.

Johanna Kaiser

Nauwelijks opleiding

En dat alles cumuleert in een fantastisch oeuvre. Een geschenk aan de wereld….

Heks voelt sterke verwantschap met deze vrouw. Een andere uitdrukking van dezelfde ziel. Een zuster. Een toverheks!

Johanna Kaiser

Dieptepunten

Ze was getrouwd en had drie kinderen. Het was een goede man, die haar wat gunde. ‘Soms verdween ze een paar dagen in het bos met een minnaar’, vertelt een buurvrouw. ‘Een paar weken’, zegt een zoon.

Johanna Kaiser

dieptepunten

Als ze liep, leek het of ze danste. En op dorpsfeesten ging ze helemaal uit haar plaat. ‘Ze had niet veel meer aan, als ze zich overgaf aan het dansen’, aldus een dorpsbewoner. Een wilde dame. Vrij en uniek.

Johanna Kaiser

Zeer gedisciplineerd

Postuum ga ik nog heel veel van haar houden. Ergens heeft zij ooit een lans gebroken voor haar zusters. Door haar eigen weg te gaan, hoe moeilijk het ook was. Door zich niet te laten beteugelen door het patriarchaat. Door op latere leeftijd volledig tot bloei te komen, tegen alle verdrukking in!

Johanna Kaiser

Onthou die naam

Vanavond een kippensoepje gebracht bij een zieke zuster van me in het ziekenhuis. Zij is nog geen zestig. En dan begint het leven pas heb ik net geleerd! Dus lief vriendinnetje van me: Knap maar snel op! Laat je inspireren door Johanna Kaiser, onze keizerlijke voormoeder. Jouw beste jaren gaan nog komen, lieve schat. Ik verheug me op jouw geschenken…..

Johanna Kaiser

Levende geschenken aan de wereld