Return to Amish. Wat is het geheim van die succesvolle serie? Waarom zitten mensen massaal naar die ruziemakende godsdienstfanaten te kijken? Het antwoord ligt in hun onvoorspelbaarheid. Ze zijn totaal niet aangepast aan onze mores. En dat is vermakelijk…….

De oorspronkelijke cast an Breaking Amish

Het is al jaren een secret pleasure van Heks: Kijken naar ‘Return to Amish’. Het begon ooit met ‘Breaking Amish’: Een groepje jongelui opgegroeid in de Amish gemeenschap vertrekt naar New York om de ‘echte wereld‘ te ontdekken. De angstaanjagende boze buitenwereld. Zo geheel anders dan hun beschermde veilige ouderwetse Amishwereldje.

In Amishland rijden de bewoners niet in auto’s. Nee, ze hebben een paard en wagen. Of een geinig ouderwets koetsje, eveneens voortgetrokken door een knol. Het zijn overwegend boeren, die de Amish gemeenschap uitmaken. Ze bewerken het land niet met tractors. God nee. Veel te modern en goddeloos. Ook hier komen paarden om de hoek kijken.

Alhoewel ik heb begrepen, dat je in de diverse gemeenschappen wel een tractor of auto mag lenen. Je mag in zo’n geleend exemplaar dan ook rijden. Zolang je er zelf maar geen een bezit.

De Amish hebben geen elektriciteit. Ze knoeien wat met kaarsjes en olielampen. Zoals wij dat pakweg een eeuw geleden nog deden. Ze hebben geen koelkast of wasmachine. De vrouwen zijn de underdog. Ze mogen werkelijk helemaal niks. Ze houden zich de godganse dag bezig met het huishouden en het bakken van taarten.

Kate Stoltz

Amish eten ongelofelijk veel suiker en ze gaan nooit naar de tandarts. Behalve om alle tanden en kiezen te laten trekken en zich een kunstgebit te laten aanmeten. De meesten hebben vanaf hun 16e een klappertje.

Bij de Amish lig je er rücksichtslos uit, als je iets doet, dat de gemeenschap niet bevalt. Aan het hoofd van de gemeenschap staat een bisschop. Als je die man tegen je in het harnas jaagt zijn de rapen gaar. Je wordt dan geëxcommuniceerd, shunning genaamd.

Maureen heeft een vriendje

There are many reasons a person may be shunned. All churches have their own rules that vary in intensity. Some common reasons for shunning may include owning automobiles or computers, failing to kneel during church services, or drinking alcohol…..

Mary Smucker en Jeremia Raber

Nou, dat klinkt allemaal weer lekker. Zeker voor vrouwen moet dit een hels leven zijn. Hels op christelijke grondslagen. Geen tanden in je bek, om het minste of geringste praat of beter gezegd mummelt er niemand meer tegen je en je loopt de hele dag te poetsen, te wassen en taarten te bakken.

De Amish hebben ook een heel grappig eigen taaltje. Het klinkt een beetje Nederduits, dit ‘Pennsilfaani-Deitsch’. De vrouwen hebben een wit kapje op hun kopje en de mannen dragen een rieten hoed. Dat kan Heks natuurlijk enorm bekoren. Ik hou wel van een hoedje hier en daar. Van de saaie soepjurken, die de dames moeten dragen, ben ik geen fan. Grijs of blauw. Alles bedekt.

Door de jaren heen heb ik met veel genoegen de nodige afleveringen van dit TLC-programma bekeken. Het is een reality soap, maar achter de schermen trekken de programmamakers aan de touwtjes, naar het schijnt. Je kunt het reality gehalte dus met een flinke korrel zout nemen. Een schep zout. Een hele baal.

Vroeger zat Mary Smucker in de cast. Zij is de moeder van 1 van die jonge mensen, die naar New York vertrokken. Heks lachte zich altijd een ongeluk om die vrouw. Tonnetje rond met geen echte tand meer in haar mond, ging ze lekker naar het casino met haar zoon. Zuipen deed ze ook. Ik heb haar zelfs zien paaldansen. In die blauwe jurk met haar witte kapje op haar bolle toet.

Maar Mary is teruggekeerd naar haar man. Een schat van een geitensok met hoed en Piggelmee-baard. De arme man werd met de nek aangekeken door de andere Amish, vanwege zijn losbandige vrouw. Jarenlang trok Mary zich hier niets van aan, maar ze is van het toneel verdwenen.

Wie ook niet meer meedoet is Kate Stoltzfus, tegenwoordig Kate Stoltz. Een bloedmooie vrouw met heel wat in haar mars. In New York weet ze een baan te bemachtigen als model. Later begint ze haar eigen kledinglijn. En tegenwoordig maakt ze de mooiste kleren! Je moet wel flink in de buidel tasten, want haar creaties zijn niet goedkoop. Maar prachtig! Heks is fan.

Ook van de vrouw zelf. Amish zitten namelijk altijd enorm veel ruzie te maken. De godganse dag slaan ze elkaar met van alles om de oren. En ze roddelen werkelijk verschrikkelijk! Kate deed daar niet aan mee. Gewoon een heel lief mens, die haar aparte moeilijke achtergrond heeft omgebogen in een doorslaand succes.

De grootste ruziemaker van het stel is Jeremiah Raber. Een narcistische intrigant, die overal waar hij komt ellende aanricht. Hij weet altijd weer iemand voor zijn karretje te spannen, maar zelf is hij een onverbeterlijke idioot.

Sabrina

Met enige regelmaat trekt hij een heel zielig gezicht. Daar weet hij veel profijt van te trekken. Met zijn deerniswekkende smoelwerk manipuleert hij zijn medemensen, tot ze er helemaal gek van worden. Hij heeft de liefste vrouw van de wereld. Maar hij behandelt haar als een stuk stront.

Dan is er nog Sabrina Burkholder, een meisje met een Mennonite achtergrond. Vergelijkbaar met de Amish, qua restricties en geloofsopvattingen. Het arme kind is door hen geadopteerd. Maar nooit geaccepteerd. Heks heeft een zwak voor deze grappige malloot.

De knappe en lieve Carmella, de vrouw van Jeremia

Sinds kort is er weer een geheel nieuw seizoen gestart. Met een grotendeels nieuwe cast. Twee jonge Amishmeisjes gaan de buitenwereld verkennen. Rosanna Miller en Maureen Byler. Ze doen voor het eerst dit, ze doen voor het eerst dat. Ze drinken koffie in een café. Ze passen bikini’s en zwemmen in zee. Alles is nieuw. Alles is spannend.

Op een gegeven moment gaan ze proberen een soort basisdiploma te halen in de ‘Engelse wereld’. Amish gaan maar heel kort naar school. Ze leren er bijna niks blijkt, als de meisjes door een docente worden ondervraagd. Zelfs Maureen, die in haar gemeenschap docent is op de basisschool, bakt niks van de antwoorden.

Heks zit altijd met grote ogen naar die ruziemakers te kijken. Er wordt dus beweerd, dat veel in scène is gezet. Om het programma sappiger te maken. Om de dramatische effecten te vergroten.

Wat bepaalt nu eigenlijk het succes van die serie? Waarom zitten hier hele massa’s verveelde mensen geboeid naar te kijken? Dat heeft mijns inziens te maken met het gegeven, dat de Amish niet zijn aangepast aan onze maatschappij. Daardoor hebben ze iets onvoorspelbaars. En dat is natuurlijk spannend!

Toen ik Theaterwetenschappen studeerde hadden we op vrijdagmiddag altijd les van Eric Vos, de regisseur van het beroemde en beruchte Appeltheater. Die man was werkelijk geniaal. Ik heb in zijn theater de mooiste voorstellingen bijgewoond. Geregisseerd door deze meester in zijn vak.

De colleges vonden plaats in het theater van ons instituut. Eric stond midden op het podium les te geven. Wij hingen unaniem aan zijn lippen.

Op een dag hield hij een heel betoog over dramatische spanningslijnen. Hoe je een stuk opbouwt. Hoe je spanning aanbrengt. Hoe je daarin varieert. ‘Wat maakt iets nu dramatisch interessant?’ vroeg Eric Vos ons. We wisten het niet.

Maureen en Suzanna

‘Stel dat we Henk en Hennie, het conciërge-echtpaar, pardoes vanuit hun hokje in de hal, met een grote kraan, regelrecht hier het toneel op zouden hijsen,’ begon onze leraar zijn betoog. We zagen het voor ons. Hoe die twee verschrikt, met een beboterd wit bolletje in de ene hand en een plak kaas in de andere, opeens midden op het toneel zouden worden gedropt.

‘Stel je voor, dat we dat doen. Ik weet zeker, dat jullie allemaal op het puntje van je stoel gaan zitten. Om te zien, wat er gaat gebeuren met die twee,’ vervolgt Eric, ‘Wat gaan ze doen? Gaan ze staan schutteren? Worden ze verlegen? En ga zo maar door…’

Het is waar, onze geniale leraar heeft gelijk. We vinden het allemaal echt jammer, dat het echtpaar niet met een grote kraan in ons midden wordt gesmeten. Wat zou dat leuk zijn!

Maureen en Suzanna na hun make over

‘Du moment, dat ze op een stoel tussen het publiek gaan zitten is het echter voorbij met de pret. Dan is het helemaal niet spannend meer. Waarom? Omdat ze zich hebben aangepast!’

Dit fenomeen is misschien ook de reden, dat Heks zoveel aandacht krijgt her en der. Ik heb onaangepaste neigingen. Ik ben vaak een beetje anders. Maar zeker niet saai. En dat is ook wat waard.

Reünie van Studentenvereniging Augustinus te Leiden voor leden uit de woelige jaren rondom de hervorming naar ‘Leidse Vereniging Voor Jongeren Augustinus’. Open voor alle jonge mensen. Studerend, werkend of lanterfantend. Intussen is die revolutionaire omslag allang weer helemaal teruggedraaid.

studentenvereniging Augustinus, Leiden, Rapenburg, studenten, feest, verenigingsleven

Het statige pand aan het Rapenburg

Het leven van Heks is hectisch rondom niets. Ik ren achter mijn eigen staart aan. Er gaat heel veel mis. Mijn identiteit verandert spontaan. Ik ben plotseling een man van drie jaar oud. Ik woon bij de buurman. Mijn computer crasht een paar maanden na een enorme upgrade van mijn schijfruimte. M’n telefoon valt uit. De televisie doet het niet……

studentenvereniging Augustinus, Leiden, Rapenburg, studenten, feest, verenigingsleven studentenvereniging Augustinus, Leiden, Rapenburg, studenten, feest, verenigingsleven studentenvereniging Augustinus, Leiden, Rapenburg, studenten, feest, verenigingslevenstudentenvereniging Augustinus, Leiden, Rapenburg, studenten, feest, verenigingsleven

Ondanks al die tegenslag besluit ik er een leuk weekend van te maken. Zaterdag heb ik een reünie van mijn studentenvereniging Augustinus. Spontaan heb ik me opgegeven. Ik heb de uitnodiging rondgestuurd naar mijn oude toneelbuddies. Maar als ik op de gastenlijst kijk, zie ik niet zoveel bekenden. En al helemaal niemand uit mijn theaterverleden hier!

Mijn vriend de Wilde Boerenzoon heeft me er al voor gewaarschuwd: ‘Heks, er komen voornamelijk oud Commissieleden  en oud Bestuursleden. Je kent er waarschijnlijk niemand van…’

Oeps. Misschien had ik me toch af moeten melden. Daar is het nu te laat voor. Hoe is het met de energie? En ik heb ook nog een koorrepetitie….

studentenvereniging Augustinus, Leiden, Rapenburg, studenten, feest, verenigingsleven

Een dergelijke foto is er vanavond ook van ons gemaakt…

Uiteindelijk ga ik een uurtje repeteren met het projectkoor. Daarna scheur ik naar huis om me om te kleden. Frogs doet het hondje, dus ik heb mijn handen vrij.
Helaas ben ik vandaag zo traag als een slak. Mijn armen willen niet meewerken en dat is lastig als je make up probeert aan te brengen. Het wordt een geweldige smeerboel! Ik ga dus maar een tandje langzamer. Als ik op de klok kijk, zie ik dat ik enorm moet opschieten om nog mee te kunnen met de vaartocht door de Leidse grachten.

studentenvereniging Augustinus, Leiden, Rapenburg, studenten, feest, verenigingsleven

Tegenwoordig lopen de studenten er ongelofelijk netjes bij!

‘Dat wil ik niet missen,’ denk ik op dat moment, nog niet wetende, dat het een enorme crepeertocht zal gaan worden. Brrrrr, wat is het koud!
Ik ga dus maar op de fiets, ook al is het maar vijf minuten lopen naar de Sociëteit. Als ik weg wil fietsen blijkt mijn band lek te zijn. Scheldend ga ik weer naar binnen om mijn elektrische vouwfiets uit de berging te halen. Tjongejonge, wat een gedoe. Ik ben al helemaal klaar en het is nog niet eens begonnen!
studentenvereniging Augustinus, Leiden, Rapenburg, studenten, feest, verenigingsleven
Als ik ter hoogte van het Galgenwater ben, zie ik een stoet grijze duiven richting een paar sloepen bewegen. Ik tuur of ik een bekende zie en ja hoor. Het zijn de reünisten.
Ik parkeer mijn fiets in het kantoor van de rederij en klim aan boord. Zodra we van wal steken ploppen er flessen champagne open. In een traag tempo tuffen we met vier sloepen over de Witte Singel, de Vliet en het Rapenburg. Het begint zachtjes te miezeren. We varen onder de overkluizing bij het Gangetje door richting Haven. Tegen die tijd ben ik compleet bevroren, ondanks mijn dikke donzen parka!
studentenvereniging Augustinus, Leiden, Rapenburg, studenten, feest, verenigingsleven studentenvereniging Augustinus, Leiden, Rapenburg, studenten, feest, verenigingsleven studentenvereniging Augustinus, Leiden, Rapenburg, studenten, feest, verenigingsleven studentenvereniging Augustinus, Leiden, Rapenburg, studenten, feest, verenigingsleven
Het gezelschap heeft op het oog niet echt last van de kou, iedereen is in een opperbeste stemming. ‘Hier woonde ik vroeger, op de eerste verdieping, kijk daar!’ ‘Ik woonde daar achter in een piepklein hokje.’ Mensen wijzen links en rechts naar allerlei oude pleisterplaatsen.
‘Hier ging ik altijd naar de kroeg.’ ‘Daar woonde een meisje, dat ik leuk vond.’
‘Mijn zoon woont in het oude gebouw van de SDAP, jazeker! De oprichters van de PvdA, we varen er zo langs.’ De man heeft het nog niet gezegd of hij brult de naam van zijn zoon richting het imposante pand. Even later steekt een jongen zijn hoofd uit het raam en begint enthousiast te zwaaien…..
studentenvereniging Augustinus, Leiden, Rapenburg, studenten, feest, verenigingsleven
Iets verder zien we Boris Dietrich lopen. Nou ja, ik herken hem niet, maar anderen brullen hem tegemoet. ‘Kom aan boord Boris, stop de boot, kan dat?’ Hij blijkt ook één van de reünisten te zijn. Net als Ronald Plasterk. Ik kan me hen totaal niet herinneren, ook zijn hun namen me niet opgevallen op de presentielijst. Maar ja, ik herken nooit bekende mensen, een oud euvel……
 –
Alhoewel er wel een vaag belletje gaat rinkelen, als ik later Plasterk in de Saint zie staan. Hij kijkt me recht aan. Misschien heb ik toch wel een heel jonge versie van dit kleine mannetje zien rondlopen vroeger.

studentenvereniging Augustinus, Leiden, Rapenburg, studenten, feest, verenigingsleven

Heks ten tijde dat haar lidmaatschap afliep

Na een uurtje zijn we weer terug bij het beginpunt. Een verkleumde club wandelt richting het gebouw van Augustinus aan het Rapenburg.
Daar storten we ons in een knetterende kakofonie van luid pratende mensen, die al begint in de enorme gang. Nog voordat ik mijn jas uit heb, ben ik al helemaal bijgepraat met een aantal oude bekenden. Want ja, ik blijk wel degelijk heel veel mensen te kennen. Alleen niet van naam……

studentenvereniging Augustinus, Leiden, Rapenburg, studenten, feest, verenigingsleven

Zo hebben we afgelopen zaterdag ook uren geswingd

Ook kom ik mensen tegen, die ik helemaal niet van deze studentenvereniging ken. Zoals een buurman. ‘Wat doe jij hier nu? zegt hij verbaasd, ‘Was jij ook lid?’ Hij blijkt in de roerige jaren, dat het een open jongerenvereniging was, voorzitter te zijn geweest.
‘Ook heb ik toen met een aantal mensen het eerste Leids Cabaretfestival gewonnen!’ vervolgt hij trots. Nou, dat had ik allemaal niet achter hem gezocht. Ik ken hem van de hondenwandelgangen hier in de buurt. Hoewel ik hem al een tijdje niet heb gesignaleerd…..

studentenvereniging Augustinus, Leiden, Rapenburg, studenten, feest, verenigingsleven

De toneelgroep, die ik ooit samen met een paar studenten oprichtte

‘Hoe is het me je hond? Leeft ze nog wel?’ Nee, de hond is dood helaas.
Wat een smerige lucht hangt er in het gebouw. Verschraald bier en hormonaal zweet vermengd met de zure lucht van nachtbraken. Stonk het vroeger ook zo? Waarschijnlijk wel. De lucht komt me vaag bekend voor, maar in die tijd zat er ongetwijfeld nog een asbakgeur doorheen gemengd. En weeddampen…..
Nu mag je niet meer binnen roken, behalve dan in een rookhol. En marihuana is helemaal uit den boze. Dat was toen wel eventjes anders. In de wilde jaren zeventig zat de eerste voorzitter van de Open Jongerenvereniging de vergaderingen voor met een grote joint in zijn mond. Zo stoned als een ui. Deze man is vandaag ook van de partij. In de boot zit hij tegenover me. Nog steeds met woeste baard en lang haar.

studentenvereniging Augustinus, Leiden, Rapenburg, studenten, feest, verenigingsleven

Een andere groep reünisten

‘Vorig jaar hebben we ook een reünie georganiseerd. Voor alle jaargangen. Er kwamen 40 mensen op af. Nu hebben we alleen de jaargangen van de Open Jongerentijd uitgenodigd en er hebben zich 143 mensen ingeschreven!’ vertelt een ongelofelijk leuke en lieve jongedame van het organiserende committee.
Het geeft goed aan hoe speciaal die jaren zijn geweest. Begin jaren tachtig is dit hele concept weer teruggedraaid. Heks heeft toen ook haar lidmaatschap opgezegd. Ik was alweer met andere dingen bezig.
studentenvereniging Augustinus, Leiden, Rapenburg, studenten, feest, verenigingsleven
‘Waren er nu eigenlijk wel werkende jongeren lid?’ Niet dat iemand weet. De politieke ommezwaai sorteerde in die zin weinig effect. Hoewel: Heks heeft een tijdje verkering gehad met een jongen van de instrumentmakersschool. ‘Oh,’ zegt de dame van de organisatie, ‘Maar nu mag je als HBOer tegenwoordig ook gewoon lid worden.’

studentenvereniging Augustinus, Leiden, Rapenburg, studenten, feest, verenigingsleven

Dit soort pakjes droegen de heren van de organisatie

Zou dat dan nog een verdienste zijn, die is overgebleven uit dit roerige tijdperk? Of kan dat bij andere studentenverenigingen ook?
De kerkvader Augustinus, aan wie deze vereniging haar naam te danken heeft, was overigens een Algerijn. Berber van geboorte. Ook neemt zijn gedachtengoed een aparte plek in binnen de filosofie van de Katholieke Kerk. Als autodidact hield hij er geheel eigen ideeën op na. Hij hield van een feestje. Als jongeling leidde hij naar het schijnt een losbandig leven…….

studentenvereniging Augustinus, Leiden, Rapenburg, studenten, feest, verenigingsleven

Augustinus was ook wel eens ergens op tegen

In de Mensa en de Engel wordt een verrukkelijke maaltijd geserveerd.  Ondanks mijn ellendige dieet is er genoeg eetbaars te vinden binnen mijn beperking. Wat een meevaller. Ik besluit om gewoon gezellig te blijven eten. De wijn vloeit rijkelijk. Iedereen is super uitgelaten…

studentenvereniging Augustinus, Leiden, Rapenburg, studenten, feest, verenigingsleven

Zo zaten we zaterdag ook aan lange tafels te kakelen

Na het eten drink ik koffie met Frips, een oude vriend. Wij hebben beiden Nederlands gestudeerd en Theaterwetenschappen. Ook hebben we jarenlang bij de Haagse Comedie in hetzelfde CJP-theaterproject meegedraaid. ‘Wat doe je nu?’ vraagt Heks. ‘Ik ben yogadocent. Ik vind het heerlijk, ik ben eindelijk helemaal op mijn plek.’

studentenvereniging Augustinus, Leiden, Rapenburg, studenten, feest, verenigingsleven

De mensa is tegenwoordig een restaurant. In onze tijd was het niet zo chique, je werd niet aan tafel bediend

Even later beginnen er mensen oude plaatjes te draaien. Lekker hoor, al die bekende nummers. Al snel ben ik op de dansvloer te vinden. Het is grappig hoeveel mensen zich mij nog weten te herinneren. ‘Je hebt nog steeds een hoed op!’ hoor ik bij voortduring. ‘Je hebt nog steeds die heerlijk onconventionele stijl van kleden’ Dus toen ook al! ‘Goh, Heks, wat staat die hoed je goed!’

studentenvereniging Augustinus, Leiden, Rapenburg, studenten, feest, verenigingsleven

Heks hield toen ook al van rare hoofddeksels!

Ik ben al op weg naar huis, ik heb mijn fiets van de binnenplaats gehaald en mijn jas al aan, als ik ten dans wordt gevraagd door een mij geheel onbekende man. Wel heb ik hem de hele avond al niet onverdienstelijk zien salsa dansen.  Hij tango’t nog een laatste ronde met me door de Saint. ‘Ben jij nu iemand van de jongere garde of een reünist?’ vraagt hij me bij het afscheid.

studentenvereniging Augustinus, Leiden, Rapenburg, studenten, feest, verenigingsleven

Met huisgenoten in ons opblaasbare ‘zwembad’ in onze enorme tuin

Nou, een mooier compliment kun je natuurlijk niet krijgen. Ik weet het, het is laat en de man heeft ongetwijfeld een goeie slok wijn achter de kiezen. Maar toch…….
Dank aan het organiserende team! Deze in keurige pakken gestoken jonge dames en heren studenten hebben alles uit de kast gehaald om dit recalcitrante clubje reünisten heerlijk in de watten te leggen.
studentenvereniging Augustinus, Leiden, Rapenburg, studenten, feest, verenigingsleven studentenvereniging Augustinus, Leiden, Rapenburg, studenten, feest, verenigingsleven